BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler

Amaç
Madde 1- Bu Yönergenin amacı, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü Özel Rehabilitasyon ve Eğitim Merkezleri Yönetmeliğinde yönerge ile açıklanması istenen hususlara ilişkin esasların belirlenmesidir.

Kapsam
Madde 2- Bu Yönerge kamu kurum ve kuruluşları dışındaki gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişileri tarafından açılan özel rehabilitasyon ve eğitim merkezlerini kapsar.

Dayanak
Madde 3- Bu Yönerge, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununa dayanılarak çıkartılan 13.03.2005 tarih ve 25754 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Özel Rehabilitasyon ve Eğitim Merkezleri Yönetmeliği’nin 14, 36 (b), 39, 47 ve 50 nci maddalerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar
Madde 4- Bu Yönergede geçen;

Genel Müdürlük: Başbakanlık Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünü,
İl Müdürlüğü: İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğünü,
Merkez: Özürlü bireylere bireysel, seanslı grup, yarım gün, tam gün rehabilitasyon ve eğitim hizmeti ile ailelerine eğitim ve danışmanlık hizmeti verilen gündüzlü/yatılı özel rehabilitasyon ve eğitim merkezlerini,
Kurucu: Özel rehabilitasyon ve eğitim merkezi açmak isteyen gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişisini,
Sorumlu Müdür: Özel rehabilitasyon ve eğitim merkezinin idari, mali, hukuki ve mesleki tüm işleyişinden sorumlu olan yöneticiyi,
İç Hizmet Yönergesi: Özel rehabilitasyon ve eğitim merkezinin tüm işleyişine ilişkin, idari, mali, hukuki ve mesleki genel ilkelere, Genel Müdürlük mevzuatına uygun olarak kuruluşun işleyişini yetki ve sorumluluklarını belirleyen belgeyi,
Özürlü Birey: Organik, fonksiyonel, çevresel ve psikolojik nedenlerden dolayı zihinsel, dil ve konuşma, motor, psiko-sosyal, işitsel, görsel gelişim alanlarında, özbakım, akademik ve temel sosyal yaşam becerilerinde, çeşitli derecelerde yetersizliği olan bireyi,
Rehabilitasyon: Özürlü bireyin fonksiyon kayıplarının giderilmesi veya geriye kalan güç ve yeteneklerinin geliştirilerek fiziksel, psikolojik, eğitimsel, gelişimsel, sosyal ve mesleki yönden mevcut kapasitelerini en üst düzeye çıkarılması için yapılan çalışmaların ve yardımların tümünü,
Gelişimsel Rehabilitasyon: Doğuştan gelen veya erken yaşta edinilmiş gelişim geriliklerinin, erken çocukluk döneminin özelliği olan uyum ve gelişime yatkınlıktan yararlanılarak, hedefe yönelik uygulamalar aracılığıyla, gelişimsel kapasitelerinin en üst sınırına ulaşmasına yardım etmeyi hedefleyen programların tümünü,
Bireysel Rehabilitasyon ve Eğitim Planı: Her bir özürlü birey için yazılı olarak mesleki personel tarafından geliştirilmiş olan; bireyin performansını, kısa ve uzun dönemli amaçlarını, bireye sağlanabilecek rehabilitasyon ve eğitim hizmetlerini içeren planı, ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Merkezde Uygulanacak Rehabilitasyon ve Eğitim Programları
Madde 5- Merkezlerde aşağıdaki rehabilitasyon ve eğitim programları uygulanır.

a) Bedensel özürlülere hizmet verilen rehabilitasyon ve eğitim merkezlerinde, aşağıdaki rehabilitasyon ve eğtim programları uygulanır.

1. Gelişimsel Tanılama ve Değerlendirme Programı,
2. Temel Yaşam Becerileri Programı,
3. Akademik Beceri Eğitim Programı,
4. Fiziksel Gelişim Programı (Fizyoterapi),
5. Dil ve Konuşma Eğitimi Programı,
6. Sosyal Rehabilitasyon Programı,
7. Psiko-Sosyal Destek ve Gelişim Programı (Davranış ve uyum problemlerine yönelik),
8. Aile Eğitimi ve Danışmanlığı Programı,
9. İş ve Uğraşı Terapi Programı,
10. Bağımsız yaşama geçiş programı.

b) Zihinsel özürlülere hizmet veren rehabilitasyon ve eğitim merkezlerinde, aşağıdaki rehabilitasyon ve eğitim programlarını uygulanır.

1. Gelişimsel Tanılama ve Değerlendirme Programı,
2. Temel Yaşam Becerileri Programı,
3. Akademik Beceri Eğitim Programı,
4. Fiziksel Gelişim Programı (Fizyoterapi),
5. Dil ve Konuşma Eğitimi Programı,
6. Sosyal Rehabilitasyon Programı,
7. Psiko-Sosyal Destek ve Gelişim Programı (Davranış ve uyum problemlerine yönelik),
8. Aile Eğitimi ve Danışmanlığı Programı,
9. İş ve Uğraşı Terapi Programı,
10. Bağımsız yaşama geçiş programı.

c) İşitme ve konuşma özürlülere hizmet verilen rehabilitasyon ve eğitim merkezlerinde, aşağıdaki rehabilitasyon ve eğitim programlarını uygulanır.

1. Gelişimsel Tanılama ve Değerlendirme Programı,
2. Temel Yaşam Becerileri Programı,
3. Akademik Beceri Eğitim Programı,
4. Dil ve Konuşma Eğitimi Programı,
5. Sosyal Rehabilitasyon Programı,
6. Psiko-Sosyal Destek ve Gelişim Programı (Davranış ve uyum problemlerine yönelik),
7. Aile Eğitimi ve Danışmanlığı Programı,
8. Bağımsız yaşama geçiş programı.

d) Görme özürlülere hizmet verilen rehabilitasyon ve eğitim merkezlerinde, aşağıdaki rehabilitasyon ve eğitim programlarını uygulanır.

1. Gelişimsel Tanılama ve Değerlendirme Programı,
2. Temel Yaşam Becerileri Programı (Kişisel İdare),
3. Akademik Beceri Eğitim Programı (Abaküs – kabartma yazı),
4. Sosyal Rehabilitasyon Programı,
5. Psiko-Sosyal Destek ve Gelişim Programı (Davranış ve uyum problemlerine yönelik),
6. Aile Eğitimi ve Danışmanlığı Programı,
7. İş ve Uğraşı Terapi Programı,
8. Bağımsız yaşama geçiş programı.

e) Otistik bireylere hizmet verilen rehabilitasyon ve eğitim merkezlerinde, aşağıdaki rehabilitasyon ve eğitim programlarını uygulanır.

1. Gelişimsel Tanılama ve Değerlendirme Programı,
2. Otistik Bireyle İletişim Programı,
3. İş ve Uğraşı Terapi Programı,
4. Sosyal Rehabilitasyon Programı,
5. Psiko-Sosyal Destek ve Gelişim Programı (Davranış ve uyum problemlerine yönelik),
6. Bağımsız Yaşama Geçiş Programı,
7. Aile Eğitimi ve Danışmanlığı Programı.

f) Dikkat eksikliği, hiperaktivite bozukluğu, yaygın gelişimsel bozukluk, özgül öğrenme güçlüğü, okul uyum problemleri olan bireylere hizmet verilen rehabilitasyon ve eğitim merkezlerinde, aşağıdaki rehabilitasyon ve eğitim programlarını uygulanır.

1. Gelişimsel Tanılama ve Değerlendirme Programı,
2. Akademik Beceri Eğitim Programı,
3. İş ve Uğraşı Terapi Programı,
4. Sosyal Rehabilitasyon Programı,
5. Psiko-Sosyal Destek ve Gelişim Programı (Davranış ve uyum problemlerine yönelik),
6. Bağımsız Yaşama Geçiş Programı,
7. Aile Eğitimi ve Danışmanlığı Programı.

g) 21 yaş üzeri özürlülere mesleki rehabilitasyon alanında hizmet verilen rehabilitasyon ve eğitim merkezlerinde, aşağıdaki rehabilitasyon ve eğitim programlarını uygulanır.

1. İş ve Meslek Analizi Programı,
2. Merkezin bulunduğu bölgenin işgücü talebi dikkate alınarak özürlünün meslek edinmesine yönelik teorik ve uygulama aşamaları belirtilen; Mesleki Rehabilitasyon ve Eğitim Programı,
3. Bağımsız Yaşama Geçiş Programı,
4. Psiko-Sosyal Destek ve Gelişim Programı (Davranış ve uyum problemlerine yönelik),
5. Aile Eğitimi ve Danışmanlığı Programı.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Merkezde Sorumlu Müdürün Haricinde Çalışacak Diğer Personelin Görev, Yetki ve Sorumlulukları
Madde 6- Merkezlerde sorumlu müdür haricinde çalışacak diğer personelin görev, yetki ve sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir.

Sosyal Hizmet Uzmanı

Sosyal hizmet uzmanı, sosyal hizmet alanında lisans öğrenimi görmüş olup aşağıdaki görev, yetki ve sorumlulukları yerine getirir.

a) Özürlü bireyler ve ailesi ile görüşme yaparak, özürlünün sosyal durumu hakkında diğer personeli bilgilendirmek,

b) Mesleği ile ilgili mesleki teknik ve yöntemleri kullanarak, program hazırlamak ve uygulamak,

c) Özürlü bireyin hakları konusunda çalışmalar yapma ve aileleri bu haklar konusunda bilgilendirmek,

d) Merkeze devam eden özürlü bireylerin ilişiği bulunan, diğer kurum ve kuruluşlar ile merkez arasında iletişimi sağlamak ve rehberlik etmek,

e) Merkeze devam eden özürlü bireylerin yararlanabilecekleri diğer kurum ve kuruluşlar hakkında bilgi vermek, bilgilendirmek ve rehberlik etmek,

f) Aile eğitimi, rehberliği, danışmanlığı programlarını hazırlamada görev almak ve yürütmek,

g) Personelin hizmet içi eğitim programlarının hazırlamasını koordine etmek ve uygulamak.

Tabip

Tabip, tıp alanında öğrenim görmüş olup aşağıdaki görev, yetki ve sorumlulukları yerine getirir.

a) Özürlü bireye uzmanlık dallarında sağlık hizmeti vermek, kontrollerini yapmak, sevk etmek, sonucunu kaydetmek,

b) Mesleği ile ilgili mesleki teknik ve yöntemleri kullanarak, program hazırlamak ve uygulamak,

c) Merkezdeki özürlü bireyleri periyodik olarak sağlık taramasından geçirmek,  rehabilitasyon ve eğitim programını etkileyen sağlık problemleri olması halinde ilgili mesleki personele gerekli bilgiyi vermek ve tavsiyelerde bulunmak,

d) Personelin hizmet içi eğitim programlarının hazırlamasında ve uygulamasında görev almak.

Fizyoterapist

Fizyoterapist, fizik tedavi ve rehabilitasyon alanında lisans öğrenimi görmüş olup aşağıdaki görev, yetki ve sorumlulukları yerine getirir.

a) Fiziksel rehabilitasyona ihtiyaç duyan özürlü bireyleri değerlendirmek,

b) Mesleği ile ilgili mesleki teknik ve yöntemleri kullanarak, program hazırlamak ve uygulamak,

c) Fiziksel rehabilitasyona alınan özürlü bireylerdeki gelişimleri takip ederek kaydetmek,

d) Rehabilitasyon ve eğitim programlarının aile ortamında uygulamasına yönelik olarak aile bireylerine rehberlik yapmak,

e) Ortez-protez ve yardımcı araç-gereç kullanımı konusunda özürlü bireye ve ailesine yardımcı olmak,

f) Personelin hizmet içi eğitim programlarının hazırlamasında  ve uygulamasında görev almak.

Odyolog

Odyolog, odyoloji alanında lisans üstü öğrenim görmüş olup aşağıdaki görev, yetki ve sorumlulukları yerine getirir.

a) İşitme, konuşma, lisan ve ses bozukluğu olan bireyleri tanılamak, değerlendirmek,

b) Mesleği ile ilgili mesleki teknik ve yöntemleri kullanarak, program hazırlamak ve uygulamak,

c) İşitme, konuşma, lisan ve ses bozukluğu olan bireylerin gelişimlerini takip ederek kaydetmek,

d) Rehabilitasyon ve eğitim programlarının aile ortamında uygulamasına yönelik olarak aile bireylerine rehberlik yapmak,

e) Personelin hizmet içi eğitim programlarının hazırlamasında ve uygulamasında görev almak.

Psikolog

Psikolog, psikoloji alanında lisans öğrenimi görmüş olup aşağıdaki görev, yetki ve sorumlulukları yerine getirir.

a) Özürlü bireyleri değerlendirmek,

b) Mesleği ile ilgili mesleki teknik ve yöntemleri kullanarak, program hazırlamak ve uygulamak,

c) Özürlü bireylerin ailelerine, gerekli görülürse yakınlarına yönelik psikolojik yardım ve destek programları, bireysel ve/veya grup terapileri uygulamak,

d) Özürlü bireylerin ve ailelerinin gelişimlerini takip etmek ve kaydetmek,

e) Aile eğitimi, rehberliği, danışmanlığı programlarını hazırlamada görev almak ve yürütmek,

f) Personelin hizmet içi eğitim programlarının hazırlamasında  ve uygulamasında görev almak.

Çocuk Gelişim i ve Eğitimcisi 

Çocuk Gelişimi ve Eğitimcisi, çocuk gelişimi ve eğitimi alanında lisans öğrenimi görmüş olup aşağıdaki görev, yetki ve sorumlulukları yerine getirir.

a) Özürlü bireyleri değerlendirmek,

b) Mesleği ile ilgili mesleki teknik ve yöntemleri kullanarak, program hazırlamak ve uygulamak,

c) Özürlü bireylerin gelişimlerini takip ederek kaydetmek,

d) Rehabilitasyon ve eğitim programlarının aile ortamında uygulamasına yönelik olarak aile bireylerine rehberlik yapmak,

e) Personelin hizmet içi eğitim programlarının hazırlamasında ve uygulamasında görev almak.

Rehber Öğretmen

Rehber öğretmen, psikolojik danışmanlık ve rehberlik alanında lisans öğrenimi görmüş olup aşağıdaki görev, yetki ve sorumlulukları yerine getirir.

a) Özürlü bireyi değerlendirmek,

b) Mesleği ile ilgili mesleki teknik ve yöntemleri kullanarak, program hazırlamak ve uygulamak,

c) Özürlü bireylerin ve ailelerinin gelişimlerini takip ederek kaydetmek,

d) Rehabilitasyon ve eğitim programlarının aile ortamında uygulamasına yönelik olarak aile bireylerine rehberlik yapmak,

e) Personelin hizmet içi eğitim programlarının hazırlamasında ve uygulamasında görev almak.

Özel Eğitim Öğretmeni

Özel eğitim öğretmeni, özel eğitim alanında lisans öğrenimi görmüş olup aşağıdaki görev, yetki ve sorumlulukları yerine getirir.

a) Özürlü bireyi değerlendirmek,

b) Mesleği ile ilgili mesleki teknik ve yöntemleri kullanarak, program hazırlamak ve uygulamak,

c) Özürlü bireylerin ve ailelerinin gelişimlerini takip ederek kaydetmek,

d) Rehabilitasyon ve eğitim programlarının aile ortamında uygulamasına yönelik olarak aile bireylerine rehberlik yapmak,

e) Personelin hizmet içi eğitim programlarının hazırlamasında ve uygulamasında görev almak.

Zihinsel Engelliler Öğretmeni

Zihinsel engelliler öğretmeni, zihinsel engelliler öğretmenliği alanında lisans öğrenimi görmüş olup aşağıdaki görev, yetki ve sorumlulukları yerine getirir.

a) Özürlü bireyi değerlendirmek,

b) Mesleği ile ilgili mesleki teknik ve yöntemleri kullanarak, program hazırlamak ve uygulamak,

c) Özürlü bireylerin ve ailelerinin gelişimlerini takip ederek kaydetmek,

d) Rehabilitasyon ve eğitim programlarının aile ortamında uygulamasına yönelik olarak aile bireylerine rehberlik yapmak,

e) Personelin hizmet içi eğitim programlarının hazırlamasında ve uygulamasında görev almak.

İşitme Engelliler Öğretmeni

İşitme engelliler öğretmeni, işitme engelliler öğretmenliği alanında lisans öğrenimi görmüş olup aşağıdaki görev, yetki ve sorumlulukları yerine getirir.

a) Özürlü bireyi değerlendirmek,

b) Mesleği ile ilgili mesleki teknik ve yöntemleri kullanarak, program hazırlamak ve uygulamak,

c) Özürlü bireylerin ve ailelerinin gelişimlerini takip ederek kaydetmek,

d) Rehabilitasyon ve eğitim programlarının aile ortamında uygulamasına yönelik olarak aile bireylerine rehberlik yapmak,

e) Personelin hizmet içi eğitim programlarının hazırlamasında ve uygulamasında görev almak.

Görme Engelliler Öğretmeni

Görme engelliler öğretmeni, görme engelliler öğretmenliği alanında lisans öğrenimi görmüş olup aşağıdaki görev, yetki ve sorumlulukları yerine getirir.

a) Özürlü bireyi değerlendirmek,

b) Mesleği ile ilgili mesleki teknik ve yöntemleri kullanarak, program hazırlamak ve uygulamak,

c) Özürlü bireylerin ve ailelerinin gelişimlerini takip ederek kaydetmek,

d) Rehabilitasyon ve eğitim programlarının aile ortamında uygulamasına yönelik olarak aile bireylerine rehberlik yapmak,

e) Personelin hizmet içi eğitim programlarının hazırlamasında ve uygulamasında görev almak.

Dil ve Konuşma Terapisti

Dil ve konuşma terapisti, dil ve konuşma bozuklukları alanında en az lisans öğrenimi görmüş olup aşağıdaki görev, yetki ve sorumlulukları yerine getirir.

a) Özürlü bireyi değerlendirmek,

b) Mesleği ile ilgili mesleki teknik ve yöntemleri kullanarak, program hazırlamak ve uygulamak,

c) Özürlü bireylerin ve ailelerinin gelişimlerini takip ederek kaydetmek,

d) Rehabilitasyon ve eğitim programlarının aile ortamında uygulamasına yönelik olarak aile bireylerine rehberlik yapmak,

e) Personelin hizmet içi eğitim programlarının hazırlamasında ve uygulamasında görev almak.

Sınıf Öğretmeni

Sınıf öğretmeni, sınıf öğretmenliği alanında öğrenim görmüş olup aşağıdaki görev, yetki ve sorumlulukları yerine getirir.

a) Özürlü bireyin akademik becerilerini değerlendirmek,

b) Mesleği ile ilgili mesleki teknik ve yöntemleri kullanarak, program hazırlamak ve uygulamak,

c) Özürlü bireylerin akademik becerilerini takip ederek kaydetmek,

d) Kaynaştırma programlarında yer almak, uygulamaya katılmak,

e) Eğitim programlarının aile ortamında uygulamasına yönelik olarak aile bireylerine rehberlik yapmak,

f) Personelin hizmet içi eğitim programlarının hazırlamasında  ve uygulamasında görev almak.

Okul Öncesi Öğretmeni

Okul Öncesi öğretmeni, okul öncesi öğretmenliği alanında öğrenim görmüş olup aşağıdaki görev, yetki ve sorumlulukları yerine getirir.

a) Özürlü bireyin akademik becerilerini değerlendirmek,

b) Mesleği ile ilgili mesleki teknik ve yöntemleri kullanarak, program hazırlamak ve uygulamak,

c) Özürlü bireylerin akademik becerilerini takip ederek kaydetmek,

d) Kaynaştırma programlarında yer almak, uygulamaya katılmak,

e) Eğitim programlarının aile ortamında uygulamasına yönelik olarak aile bireylerine rehberlik yapmak,

f) Personelin hizmet içi eğitim programlarının hazırlamasında  ve uygulamasında görev almak.

Branş Öğretmeni

Branş Öğretmeni olarak; beden eğitim öğretmeni, müzik öğretmeni, resim öğretmeni ve el sanatları öğretmeni kasdedilmektedir.

Beden Eğitimi Öğretmeni

Beden Eğitimi Öğretmeni, alanında lisans öğrenimi görmüş olup aşağıdaki görev, yetki ve sorumlulukları yerine getirir.

a) Özürlü bireyin becerilerini değerlendirmek,

b) Mesleği ile ilgili mesleki teknik ve yöntemleri kullanarak, program hazırlamak ve uygulamak,

c) Eğitim programlarının aile ortamında uygulamasına yönelik olarak aile  bireylerine rehberlik yapmak,

d) Personelin hizmet içi eğitim programlarının hazırlamasında ve uygulamasında görev almak.

Müzik Öğretmeni

Müzik Öğretmeni, alanında lisans öğrenimi görmüş olup aşağıdaki görev, yetki ve sorumlulukları yerine getirir.

a) Özürlü bireyin becerilerini değerlendirmek,

b) Mesleği ile ilgili mesleki teknik ve yöntemleri kullanarak, program hazırlamak ve uygulamak,

c) Eğitim programlarının aile ortamında uygulamasına yönelik olarak aile  bireylerine rehberlik yapmak,

d) Personelin hizmet içi eğitim programlarının hazırlamasında ve uygulamasında görev almak.

Resim Öğretmeni

Resim Öğretmeni, alanında lisans öğrenimi görmüş olup aşağıdaki görev, yetki ve sorumlulukları yerine getirir.

a) Özürlü bireyin becerilerini değerlendirmek,

b) Mesleği ile ilgili mesleki teknik ve yöntemleri kullanarak, program hazırlamak ve uygulamak,

c) Eğitim programlarının aile ortamında uygulamasına yönelik olarak aile  bireylerine rehberlik yapmak,

d) Personelin hizmet içi eğitim programlarının hazırlamasında ve uygulamasında görev almak.

El Sanatları Öğretmeni

El Sanatları Öğretmeni, alanında lisans öğrenimi görmüş olup aşağıdaki görev, yetki ve sorumlulukları yerine getirir.

a) Özürlü bireyin becerilerini değerlendirmek,

b) Mesleği ile ilgili mesleki teknik ve yöntemleri kullanarak, program hazırlamak ve uygulamak,

c) Eğitim programlarının aile ortamında uygulamasına yönelik olarak aile  bireylerine rehberlik yapmak,

d) Personelin hizmet içi eğitim programlarının hazırlamasında ve uygulamasında görev almak.

Usta Öğretici

Alanında en az ortaöğretim eğitimi görmüş, bir işi öğretme yetki belgesine sahip olup aşağıdaki görev,yetki ve sorumlulukları yerine getirir.

a) Özürlülere belli iş dallarında temel bilgi ve beceri kazandırıp, bir iş edinebilmelerine yardımcı olmak,

b) Atölyede bulunan makine ve avadanlıkların bakımını ve korunmasını sağlamak ve kullanıma hazır halde tutmak,

c) Mesleği ile ilgili mesleki teknik ve yöntemleri kullanarak uygulamak.

d) Merkezin özelliklerini dikkate alarak diğer görevliler ile işbirliği içerisinde çalışmak.

Diyetisyen

Diyetisyen, alanında lisans öğrenimi görmüş olup aşağıdaki görev, yetki ve sorumlulukları yerine getirir.

a) Yemeklerin besin değerlerinin yeterli ve besin maddelerinin dengeli olmasını, mutfağın hijyen kurallarına uygun olmasını sağlamak,

b) Özürlülerin beslenmesine ilişkin proğram ve cetvellerin hazırlanmasını ve uygulanmasını sağlamak,

c) Gerekli hallerde tabibin uygun gördüğü esaslara göre özürlünün rejim yemeği yemesini sağlamak,

d) Mutfak personelinin hizmet içi eğitim proğramlarının hazırlanmasında ve uygulamasında görev almak.

Ev Ekonomisti

Ev Ekonomisti, alanında lisans öğrenimi görmüş olup aşağıdaki görev, yetki ve sorumlulukları yerine getirir.

a) Bilgi ve tekniklerini öğretmek,

b) Özürlünün mevcut bilgi ve becerilerin geliştirilmesine katkıda bulunmak,

c) Özürlüye, özürlü ailesine ve merkez personeline; ev idaresi, gıda-beslenme, çocuk bakımı, aile sağlığı konularında sahip olduğu kaynak ve imkanları değerlendirici bilgileri aktarmak ve uygulamak,

d) Özürlüyü, özürlü ailesini ve merkez personelini; mutfak ve ev aletlerinin, yiyecek ve giyeceklerin, temizlik maddelerinin seçilmesi ve kullanılması konularında bilgilendirmek,

e) Mesleği ile ilgili mesleki teknik ve yöntemleri kullanarak uygulamak.

Teknik Öğretmen

Teknik Öğretmen, alanında lisans öğrenimi görmüş olup aşağıdaki görev, yetki ve sorumlulukları yerine getirir.

a) Özürlüye belli iş dallarında temel bilgi ve beceri kazandırıp, bir iş edinebilmelerini sağlamak,

b) Mesleki rehabilitasyon ve eğitim programlarının hazırlanması ve uygulanmasını sağlamak,

c) Özürlülerin performansları düzeyinde atölye çalışmalarını yürütmek,

d) Atölyede görevli usta öğretici ve diğer personel arasında iş bölümü yapmak. 

Hemşire

Hemşire en az sağlık meslek lisesi mezunu olup aşağıdaki görev, yetki ve sorumlulukları yerine getirir.

a) Özürlülerle ilgili gerekli bilgileri alarak tabip tarafından yapılacak muayene ve tedaviye hazırlamak,

b) Tıbbi muayene, değerlendirme ve kontrolün yapılmasında tabip ve fizyoterapiste yardımcı olmak,

c) Tabibin verdiği direktifler doğrultusunda özürlülere verilen ilaçların kullanılmasını sağlamak, enjeksiyon ve pansumanlarını yapmak, bunları miktar ve zaman belirterek kaydetmek,

d) Acil vakalarda mesleğin gerektirdiği ilk yardımı yaparak, sorumlu müdür veya tabibe durumu bildirmek,

e) Sorumlu olduğu bölümde yemek dağıtımını ve özürlülerin yemek yemelerini gözetlemek, kendisi yemek yiyemeyecek durumda olanlara yardımcı olmak,

f) Özürlülerin banyolarının yapılıp yapılmadığını kontrol etmek, gerektiğinde banyolarına yardımcı olmak,

Çocuk Eğiticisi

Çocuk eğiticisi, Kız Meslek Liselerinin Çocuk Gelişimi ve Eğitimi bölümünde öğrenim görmüş olup aşağıdaki görev, yetki ve sorumlulukları yerine getirir.

a) Rehabilitasyon ve eğitim progrmalarının uygulanmasında yardımcı eğitimci olarak görev yapmak,

b) Katıldığı rehabilitasyon ve eğitim programlarının kayıtlarını düzenlemek.

Büro Görevlisi

Büro görevlisi, en az ortaöğretim mezunu olup sekreterya işlerinin yürütülmesinde görev yapar.

Hizmetli

Hizmetli, en az ilkokul mezunu olup temizlik ve benzeri işleri yapar.

 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Merkezde Uygulanacak Rehabilitasyon ve Eğitim Programları ve İçeriklerine İlişkin Esaslar
Madde 7- Her merkez; Sosyal Rehabilitasyon Programı, Psiko-Sosyal Destek ve Gelişim Programı ile Aile Eğitimi ve Danışmanlığı Programı hazırlamak ve uygulamak zorundadır. Diğer programlar ise özürlünün ihtiyacı dikkate alınarak hazırlanan “Bireysel Rehabilitasyon ve Eğitim Planı” çerçevesinde uygulanır.

Madde 8- Merkezlerde uygulanacak Rehabilitasyon ve Eğitim Programları ve içeriklerine ilişkin esaslar aşağıda belirtilmiştir.Rehabilitasyon ve Eğitim Programları, uygulayıcı olarak belirtilen mesleki personelden herhangi biri tarafından hazırlanır ve uygulanır.

a) Gelişimsel Tanılama ve Değerlendirme Programı

Gelişimsel tanılama ve değerlendirme programı; formal ve informal testlerle özürlü bireyin zihinsel, dil, duygusal, sosyal ve motor beceri düzeylerine ilişkin bilgilerin toplanarak bir karara varılması sürecidir.

Gelişimsel tanılama ve değerlendirmedeki amaç, bireyin gereksinimlerini saptamak, belirlenen gelişim alanlarındaki performans düzeylerine uygun rehabilitasyon ve eğitim programlarına veya gereksinimlerine uygun kurumlara yönlendirilmesini sağlamaktır.

Gelişimsel tanılama ve değerlendirme, en az 3 farklı meslek elemanının yer aldığı bir ekip tarafından yapılır ve  rapor edilir.

b) Temel Yaşam Becerileri Programı

Temel yaşam becerileri programı; özürlü bireyin günlük yaşam aktivitelerini yerine getirmesini, bu konudaki bilgi, beceri ve performansını en üst düzeye çıkartmasını amaçlar.

Bu programı; çocuk gelişimi ve eğitimcisi, özel eğitim öğretmeni, okul öncesi öğretmeni, hazırlar ve uygular.

c) Akademik Beceri Eğitim Programı

Akademik beceri eğitim programı; özürlü bireyin okul eğitimine destek olunmasını amaçlar.

Bu programı; özel eğitim öğretmeni veya özür grubuna ilişkin öğretmen (zihinsel, işitme-konuşma, görme özürlüler özel eğitim öğretmeni), sınıf öğretmeni, hazırlar ve uygular.

d) Fiziksel Gelişim Programı 

Fiziksel gelişim programı; özürlü bireyin temel yaşam becerilerini yapabilmesi için gerekli olan fiziksel ve bedensel fonksiyonlarını yerine getirebilmesini amaçlar.

Bu programı; fizyoterapist hazırlar ve uygular.

e) Dil ve İletişim Beceri Programı

Dil ve iletişim beceri programı;  özürlü bireyin toplum içinde iletişim kurmasını, dil ve iletişim becerilerinin geliştirilmesini amaçlar.

Bu programı; Dil ve konuşma terapisti, çocuk gelişimi ve eğitimcisi, psikolog, odyolog, işitme özürlüler özel eğitim öğretmeni,özel eğitim öğretmeni hazırlar ve uygular.

f) Sosyal Rehabilitasyon Programı

Sosyal rehabilitasyon programı; özürlü bireyin ve ailesinin sosyal hayatta karşılaştığı her türlü sorunların tanımlanmasına ve çözümlenmesine yönelik çalışmaları ve özürlü ve ailesinin sosyal hayata katılmalarını amaçlar.

Bu programı, sosyal hizmet uzmanı, psikolog, hazırlar ve uygular.

g) Psiko-Sosyal Destek ve Gelişim Programı

Psiko-sosyal destek ve gelişim programı; özürlü bireyin psiko-sosyal sorunlarının tanımlanmasına ve çözümlenmesine yönelik çalışmaları ve özürlünün psiko-sosyal gelişimini amaçlar.

Bu programı; psikolog, sosyal hizmet uzmanı, rehber öğretmen, hazırlar ve uygular.

h) Aile Eğitimi ve Danışmanlığı Programı

Aile eğitimi ve danışmanlığı programı; özürlü ailesinin, özürlünün duygu, düşünce ve tepkilerini anlayabilmelerini, özürlünün özellikleri hakkında bilgi sahibi olabilmelerini, özürlüye beceri öğretebilmelerini, var olan davranış problemleri ile başa çıkabilmelerini, özürlü ile ilişkilerini olumlu yönde geliştirmelerini amaçlar.

Bu programı; sosyal hizmet uzmanı, psikolog, rehber öğretmen hazırlar ve uygular.

i) İş ve Uğraşı Terapi Programı

İş ve uğraşı terapi programı; özürlü bireyin küçük kas becerilerinin ve koordinasyonunun geliştirilmesini, dikkatinin bir konuya yoğunlaştırılabilmesini ve öz güveninin artırılmasını amaçlar.

Bu programı; çocuk gelişimi ve eğitimcisi, branş öğretmenleri, sosyal hizmet uzmanı, psikolog, okul öncesi öğretmeni, hazırlar ve uygular.

j) Bağımsız Yaşama Geçiş Programı

Bağımsız yaşama geçiş programı; rehabilitasyon ve eğitim programlarını tamamlayarak kendine yeterli ve üretken konuma gelmiş özürlü bireyin yaşamını bağımsız olarak sürdürmelsini amaçlar.

Bu programı; sosyal hizmet uzmanı,özel eğitim öğretmeni,işitme ve konuşma özürlüler özel eğitim öğretmeni,zihinsel özürlüler özel eğitim öğretmeni,görme özürlüler özel eğitim öğretmeni, psikolog, rehber öğretmen hazırlar ve uygular.

k) Dil ve Konuşma Eğitimi Programı

Dil ve konuşma eğitimi programı; özürlü bireyin iletişim ve konuşma becerilerindeki sınırlılıkları ortadan kaldırmayı amaçlar.

Bu programı; odyolog, dil ve konuşma terapisti, fizyoterapist, çocuk gelişimi ve eğitimcisi hazırlar ve uygular.

l) Otistik Bireyle İletişim Programı

Otistik bireyle iletişim programı; iletişim, sosyal etkileşim ve gelişmede uyumsuzluk gösteren otistik bireyin, sosyal iletişimini ve davranışlarını düzenlemeyi, sözel ve sözel olmayan iletişimini sağlamayı ve diğer gelişim alanlarını desteklemeyi amaçlar.

Bu programı; psikolog, sosyal hizmet uzmanı, rehber öğretmen, çocuk gelişimi ve eğitimcisi hazırlar ve uygular.

m) İş ve Meslek Analizi Programı

İş ve meslek analizi programı; özürlü bireyin özrüne ve işgücü piyasınısın talebine uygun iş ve mesleğe yönlendirilmesini amaçlar. 

Bu programı; teknik öğretmen, usta öğretici, sosyal hizmet uzmanı, psikolog, rehber öğretmen hazırlar ve uygular. 

n) Mesleki Rehabilitasyon ve Eğitim Programı

Mesleki rehabilitasyon ve eğitim programı; özürlü bireyin, yaşanılan bölgenin işgücü talebi dikkate alınarak iş ve meslek sahibi olmasını, uygun çalışma becerilerini kazanmasını, yerleştirildiği iş yerinde izlenmesini ve uyumunu amaçlar.

Bu programı; Teknik öğretmen, usta öğretici, sosyal hizmet uzmanı, psikolog, rehber öğretmen hazırlar ve uygular.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Merkezlerde Düzenlenmesi Zorunlu Olan Bölümlerin Donanımı İçin Gerekli Olan Araç ve Gereçlerle İlgili Esaslar
Madde 9- Merkezlerde düzenlenmesi zorunlu olan bölümlerin donanımı için gerekli olan araç ve gereçler aşağıda belirtilmiştir.

a) Sorumlu müdür odası; makam masası, koltuk, oturma grubu, dolap, Atatürk resmi.
b) Büro; masa, sandalye, dolap, bilgisayar, telefon, faks.
c) Bekleme odası; oturma grubu, sehpa, kitaplık, pano,
d) Personel odası; oturma grubu, masa, her personel için kilitli dolap, sehpa.
e) Bireysel eğitim odası; masa, sandalye, eğitimci sandalyesi, dolap, eğitim materyalleri,
f) Grup eğitimi odası; grup eğitim masası, özürlü sayısı kadar sandalye, eğitimci sandalyesi, dolap, eğitim materyalleri.
g) Fiziksel rehabilitasyon salonu/odası; tırmanma merdiveni, tırabzanlı merdiven, denge tahtası, paralel bar, minder, ayna, yürüteç, ağırlık topları.
h) Odyoloji ünitesi; sessiz oda, kulaklık, hoparlör, masa, sandalye, değerlendirme formları, işitme cihazı değerlendirme seti.
i) Oyun salonu; çeşitli oyuncaklar, dolap.
j) Bahçe; kaydırak, tahterevalli, salıncak, bahçe oturakları.
k) Yemekhane ve mutfak; yeterli sayıda masa ve sandalye, yemek yapılması ve yenilmesi için gerekli araç-gereçler.
l) Yatakhane; kapasite sayısı kadar yatak, dolap, etejer.

ALTINCI BÖLÜM

Merkezlerde Ücretsiz Özürlü Kabulüne ilişkin Esaslar
Madde 10- Merkezlerde ücretsiz özürlü kabulüne ilişkin esaslar aşağıda belirtilmiştir.

a)   Merkezlerde sosyo-ekonomik yoksunluk içinde olan veya Genel Müdürlüğe bağlı kuruluşlarda kalan özürlülere ücretsiz hizmet sunulur.

b)   Merkezlere hizmet verdiği aylık özürlü sayısının en az %3 ü oranında ücretsiz özürlü kabulü yapılır. Kullanılacak bu kontenjan iki özürlüden az olamaz.

c) Merkezler hizmet verdiği aylık özürlü sayısını dikkate alarak takip eden ayda ücretsiz kabul edeceği özürlü sayısını ve hizmet vermekte olduğu ücretsiz özürlü sayısını her ay il müdürlüğüne bildirir.

d) Merkezlere kabul edilecek ücretsiz özürlü, merkezin teklifi veya il müdürlüğünün ihtiyacı dikkate alınarak, sosyal hizmet uzmanı tarafından hazırlanacak sosyal inceleme raporu doğrultusunda il müdürlüğünce belirlenir.

e) Ücretsiz olarak yerleştirilen özürlülere hizmet vermeyi kabul etmeyen merkezlere Yönetmeliğin 61.maddesinin (a) fıkrasına göre işlem yapılır.

YEDİNCİ BÖLÜM
Geçici ve Son Hükümler

Geçici Hükümler
Madde 11- Merkezler, Yönergenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde, bu Yönergede belirtilen hususların yerine getirilmesi için gerekli düzenlemeleri yaparlar.

Yürürlük
Madde 12- Bu Yönerge Genel Müdürlükten sorumlu Devlet Bakanlığının onayı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme
Madde 13- Bu Yönerge hükümlerini Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürü yürütür.