BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler

Amaç:
Madde 1- Bu yönetmeliğin amacı, yoksulluk içinde olup da temel ihtiyaçlarını karşılayamayan ve hayatlarını en düşük seviyede dahi sürdürmekte güçlük çeken kişilere ve ailelere kaynakların yeterliliği ölçüsünde ayni ve nakdi yardım yapılmasına dair esas ve usulleri düzenlenmektedir.

Kapsam
Madde 2- Bu yönetmelik, yardıma muhtaç kişilere ve ailelere Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünce yapılacak ayni ve nakdi yardımları kapsar.

Dayanak
Madde 3- Bu yönetmelik, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunun’un 9’uncu maddesinin (d) fıkrası ile 26’ncı maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar
Madde 4-(Değişik:31/03/2005- 25772 RG/1Md.) Bu yönetmelikte geçen:
Kurum: Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünü,
İl Müdürlüğü: İl sosyal hizmetler müdürlüğünü,
İlçe Müdürlüğü: İlçe sosyal hizmetler müdürlüğünü,
Müdür: İl veya ilçe sosyal hizmetler müdürünü,
Muhtaçlık: Kendisini, eşini ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarını, anne ve babasını, bulundukları mahallin hayat şartlarına göre asgari seviyede geçindirmeye yetecek geliri, malı veya kazancı bulunmama halini,
-(Değişik:01/07/2006- 26215 RG/1Md.)"Korunmaya Muhtaç Çocuk: Beden, ruh ve ahlak gelişimleri veya şahsi güvenlikleri tehlikede olup; ana veya babasız, ana ve babasız; ana veya babası veya her ikisi de belli olmayan; ana ve babası veya her ikisi tarafından terk edilen; ana veya babası tarafından ihmal edilip, fuhuş, dilencilik, alkollü içkileri veya uyuşturucu maddeleri kullanma gibi her türlü sosyal tehlikelere ve kötü alışkanlıklara karşı savunmasız bırakılan ve başıboşluğa sürüklenen çocuğu,"
Muhtaç Sakat: Bedensel, zihinsel ve ruhsal özelliklerinde belirli oranda fonksiyon kaybına neden olan organ yokluğu veya bozukluğu sonucu normal hayatın gereklerine uyamama durumunda olup yardıma muhtaç kişiyi,
Muhtaç Yaşlı: Sosyal veya ekonomik yönden yoksunluk içinde olup yardıma muhtaç yaşlı statüsündeki kişiyi,
Ayni Yardım: Yiyecek, giyecek, yakacak, kırtasiye, tıbbi araç-gereç ile rehabilitasyon amaçlı protez araç-gereçleri gibi sosyal inceleme raporuyla müracaatçının ihtiyacına göre verilecek mal ve malzeme yardımını,
Nakdi Yardım: Müracaatçının sosyal inceleme raporu sonucunda belirlenen ihtiyacına göre verilecek para yardımını,
Sosyal Yardım Miktarı: En yüksek devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) % 40’ını,
Geçici Yardım: Sosyal ve ekonomik bir sorunun çözümünde yardımcı olabilmek amacıyla bir, en çok iki defaya mahsus olmak üzere yapılacak yardımları,
Süreli Yardım: Muhtaç kişilere karşılaştıkları hayat güçlüklerini gidermek amacıyla Kurumun bütçe imkanları ölçüsünde yapılacak yardımları,
Sosyal Hizmet Kuruluşları: 2828 sayılı Kanunun amacına ve belirtilen esaslarına uygun faaliyette bulunan; çocuk yuvaları, yetiştirme yurtları, kreş ve gündüz bakımevleri, huzurevleri, bakım ve rehabilitasyon merkezleri, çocuk ve gençlik merkezleri, kadın veya erkek konuk evleri, toplum veya aile danışma merkezleri, aile danışma ve rehabilitasyon merkezleri ve çok amaçlı sosyal hizmet kuruluşlarını,
ifade eder.

Genel Esaslar
Madde 5- Ayni ve nakdi yardım uygulamalarına ait genel esaslar şunlardır:
a) Ayni ve nakdi yardım faaliyetlerinde bulunan kamu kurum ve kuruluşları ile gönüllü kuruluşlar arasında koordinasyon ve işbirliği tesis edilerek güç birliği sağlanır ve mevcut kaynaklara en verimli şekilde işlerlik kazandırılır,
b) Ayni ve nakdi yardım programlarının uygulanmasında korunmaya muhtaç çocuğa ve ailesine, muhtaç sakata ve muhtaç yaşlıya öncelik tanınır. Yardım talebinin kurum imkanları ile karşılanamayacak derecede fazla olması halinde öncelikler; muhtaç olma derecesi, aciliyet durumu ve müracaat veya tespit sırası esas alınarak belirlenir.
c) Ayni ve nakdi yardım uygulamalarında, muhtaç durumda bulunan kişilerin en kısa sürede kendi imkanları ile geçinebilecekleri bir hale gelebilecekleri hizmeti sağlama anlayışı içinde bulunulması esastır.
d) Ayni ve nakdi nitelikteki sosyal yardımların sosyal güvenlik sisteminin boşluklarını dolduracak şekilde planlanıp geliştirilmesi hususuna özen gösterilir.
e) Ayni ve nakdi yardımların yapılmasında ve muhtaçlık tespitinde Kurumun takdir yetkisi esastır. Yardımlardan daha önce faydalanmış olmak bir hak doğurmaz.

İKİNCİ BÖLÜM
Yardımdan Yararlanacak Olanlar

Madde 6- (Değişik:31/03/2005- 25772 RG/2Md.) Genel Müdürlüğün ayni ve nakdi yardım hizmetlerinde, korunmaya muhtaç çocukların, ailelerinin yanında yaşamlarını sürdürmeleri temel hedef olup; öncelikle korunmaya muhtaç çocuklar olmak üzere ödeneklerin yeterliliği ölçüsünde bu hizmetlerden aşağıdaki kişiler yararlanır.
a) Muhtaçlık nedeniyle haklarında korunma kararı aldırılarak, sosyal hizmet kuruluşlarının himayesine bırakılan çocuklarını desteklendikleri takdirde yanlarına alabilecek özellikleri taşıyan aile, anne, baba veya yoksa akrabaları.
b) Korunmaya muhtaç oldukları tespit edilerek haklarında korunma kararı çıkarılmış, ancak çocuk yuvaları, yetiştirme yurtları veya bakım ve rehabilitasyon merkezlerine yerleştirme imkanı bulunamadığı için sıraya alınmış olan çocuklar.
c) Tabii afetler nedeniyle muhtaç duruma düşen aileler veya yakınlarını kaybederek kimsesiz ve korunmasız kalmış kişiler.
d) Olağanüstü bir felaket, hastalık veya kaza geçirerek belirli bir süre kendisinin ve geçindirmekle yükümlü bulunduğu aile fertlerinin temel ihtiyaçlarını karşılayamayacak durumda olanlar, hayati tehlike arz eden ve ameliyat gerektiren durumlarla karşılaşan kişiler ile ekonomik yoksunluğu nedeniyle kendisini geçindiremeyecek durumda olan muhtaç yaşlılar.
e) Koruma kararı olup da yaş sınırlarını tamamlamaları nedeniyle yetiştirme yurtlarından ayrılan çocuklar.
f) Korunma kararı olmamakla birlikte maddi sorunlarla karşılaşarak eğitimini devam ettiremeyecek duruma düşen ilköğretim ve orta öğretimdeki öğrenciler.
-(Değişik:01/07/2006- 26215 RG/2Md.)
"g) Muhtaçlık nedeniyle haklarında korunma kararı alınarak Kuruma ait bir sosyal hizmet kuruluşuna yerleştirilmesi talep edilen ve kendilerine ekonomik destek sağlanamaması durumunda Kuruma ait sosyal hizmet kuruluşuna yerleştirilmesi zorunlu görülen, ancak korunma kararı alınmaksızın nakdî yardımla ailesi veya yakınları tarafından bakılabilecek çocuklar."
Madde 7- (Mülga:19/11/1987-19639 RG/1Md.)

Basında Yer Alan Haberler
Madde 8- Ayni ve nakdi yardıma muhtaç kişilerle ilgili olarak basında yer alan haberler ihbar kabul edilir ve kurumca gerekli işlemler yapılır.

Müracaat ve İlk Görüşme
Madde 9-Yardım talebiyle müracaat eden veya yardıma ihtiyacı olduğu duyulan veya tespit edilen kişiler Sosyal Çalışmacılar (Mülga:26/09/2008-R.G. 27009/1md.)   tarafından bir ön görüşmeye tabi tutulur.
Bu görüşme neticesinde, yardım talebinde bulunan kişilerin durumlarının ayni veya nakdi yardım yapılmasına ihtiyaç bulunduğu kanaatine varıldığı takdirde ilgili için dosya açılır ve gerekli incelemelere başlanır.

Sosyal İnceleme
Madde 10- Ayni ve nakdi yardım hizmetlerinin yürütülmesinde görevli Sosyal Çalışmacılar veya ihtiyaçlar doğrultusunda görevlendirilecek Sosyal Hizmet Kuruluşları bünyesindeki Sosyal Çalışmacılar tarafından, kişilerin aile ve çevre şartları ile sosyal ve ekonomik durumlarını kapsayan bir inceleme yapılır ve sosyal inceleme raporu düzenlenir.

Sosyal İnceleme Raporları
Madde 11- Değişik:31/03/2005- 25772 RG/3 Md.) Sosyal çalışmacılar tarafından düzenlenecek sosyal inceleme raporlarında; muhtaç durumdaki kişilerin geçmişteki yardım talepleri, evvelce yapılan yardımlar, durumlarındaki değişmeler, halihazırdaki özellikleri, kişisel ve ailevi bilgiler yanında, sosyal ve ekonomik şartlar, mahalli imkanlar, ikamet edilen yer ve konut durumu ile varılan kanaat ve ihtiyaç içindeki kişilerin ne tür bir yardımdan veya hizmetten faydalandırılmasının uygun olacağı, yardımın miktarı, süresi ve şekli ile ilgili hususlar da açıkça belirtilir.
Sosyal inceleme raporu kişisel nitelikteki gizli belge olup, gizlilik prensibine dikkat edilerek düzenlenir ve korunur. Ayrıca ödemede esas belge olarak ibraz edilemez ve edilmesi istenemez.

Sosyal Yardımlardan Faydalanma
Madde 12 - Değişik:31/03/2005-25772RG/4 Md.) Kurumca yapılacak ayni ve nakdi yardımlar karşılıksızdır. Ayni ve nakdi nitelikteki sosyal yardımlardan bu Yönetmelik esaslarına göre korunma kararına bakılmaksızın öncelikle muhtaç çocuklar ile muhtaçlığı tespit edilen kişiler ve aileler faydalanır. Ayni ve nakdi yardım hizmetinden faydalanmak için korunma kararı olması şartı aranmaz. Sosyal yardımların yapılmasında kişilerin diğer kaynaklardan elde ettikleri yardımlar dikkate alınır. Birden fazla kaynaktan süreli sosyal yardım ödemesinden yararlanılamaz."
(Ek Fıkra 01/07/2006- 26215 RG/3Md.)
"Çocuklar için aile veya yakınlarına verilen yardımların verildikleri amaçlar doğrultusunda çocuklar yararına kullanılıp kullanılmadıklarının takibi ilgililerce yapılır."

Yardım Yapmaya Yetkili Makamlar
Madde 13- Değişik:31/03/2005-25772RG/5 Md.) Bu Yönetmelikte belirtilen esas ve kriterlere göre ayni ve nakdi yardımları yapmaya Genel Müdür, vali, kaymakam, il ve ilçe sosyal hizmetler müdürü yetkilidir."

Genel Müdürün Yapacağı Yardımlar
Madde 14 - Değişik:31/03/2005-25772RG/6Md.) Bir yıldan uzun süreli nakdi yardımlar ile sosyal yardım miktarının oniki katını aşan geçici nakdi veya alış bedeli aynı miktarda olan geçici ayni yardımları yapmaya Genel Müdürlük yetkilidir.
(Değişik:31/03/2005-25772 RG/ 7Md.)

Vali veya Kaymakamın Yapacağı Yardımlar
Madde 15 - İl ve ilçelerde bir yıla kadar süreli nakdi yardımlar, sosyal yardım miktarının oniki katına kadar geçici nakdi veya alım bedeli aynı miktarda olan geçici ayni yardımlar il veya ilçe sosyal hizmetler müdürünün teklifi, valilik veya kaymakamlık onayı ile yapılır.

(Değişik:01/07/2006- 26215 RG/4Md.)
"MADDE 17 – Süreli nakdî yardıma muhtaç olduğu belirlenen kişilere, her ay için en çok sosyal yardım miktarı kadar nakdî yardım yapılır.
Korunma kararlı ya da korunmaya muhtaç statüsünde olup ta bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin (a), (b) ve (g) bentlerinde belirtilen, nakdî yardımla ailesi veya yakınları yanında bakılan ve okula giden çocuklara, her yıl ocak ve ağustos aylarında okul masraflarının karşılanması amacıyla, sosyal yardım miktarı kadar okul masrafları yardımı yapılır.
Korunma kararlı ya da korunmaya muhtaç statüsünde olup ta bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin (a), (b) ve (g) bentlerinde belirtilen, nakdî yardımla ailesi veya yakınları yanında bakılan çocuklara, her yıl nisan ve eylül aylarında giyim masraflarının karşılanması amacıyla, sosyal yardım miktarı kadar giyim masrafları yardımı yapılır.
Korunma kararlı ya da korunmaya muhtaç statüsünde olup ta bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin (a), (b) ve (g) bentlerinde belirtilen, nakdî yardımla ailesi veya yakınları yanında bakılan okula veya sanat öğrenimine devam eden çocuklara, Kuruma ait sosyal hizmet kuruluşunun bakımındaki çocuklara verilen miktarlar kadar harçlık yardımı yapılır.
Korunma kararlı ya da korunmaya muhtaç statüsünde olup ta bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin (a), (b) ve (g) bentlerinde belirtilen, nakdî yardımla ailesi veya yakınları yanında bakılan çocuklardan; okulu ailesinin veya yakınının bulunduğu bölgeden uzak olup ta okula servis veya mutat taşıt ile gitmek zorunda olan çocuklara, sosyal inceleme raporunda belirtilmesi hâlinde her yıl Genel Müdürlük tarafından belirlenen miktarı aşmamak üzere, okula gidiş-geliş yol ücreti karşılığında yardım yapılır.
Hak sahiplerine verilen yardımlar, kesintisiz ve peşin olarak ödenir. Ancak, okul, giyim, harçlık ve sosyal inceleme raporunda belirtilenlere yapılan okula gidiş-geliş yol ücreti yardımları ilgili oldukları dönemlerde ödenir.
Aynı aileden ikiden fazla kişiye yardım yapılmaz.
Kuruma ait sosyal hizmet kuruluşunda ailenin ikiden fazla çocuğunun korunma ve bakım altında olması hâlinde, ailenin kuruluştaki bütün çocukları aileye döndürülebilir; ancak nakdî yardım ödemesi iki çocuk için yapılır. Bu şekilde korunma ve bakım altında iken aileye döndürülen ve nakdî yardım ödemesi yapılmayacak olan çocuklar için bu Yönetmelik gereğince okul, giyim, harçlık ve sosyal inceleme raporunda belirtilenlere yapılan okula gidiş-geliş yol ücreti yardımları ayrı ayrı yapılır."

Yardıma Hak Kazanma
Madde 18 - Değişik:31/03/2005-25772RG/10Md.) Süreli nakdi yardıma, yetkili makamın onayı tarihinden itibaren hak kazanılır. Peşin ödenen yardımlar durum değişikliği veya ölüm halinde geri alınmaz.
Değişik:31/03/2005-25772RG/11Md.)

Süreli Nakdi Yardımların Kesilmesi
Madde 19- Süreli yardım edilen kişinin durumu, periyodik olarak takip edilir ve kişinin maddi durumu ile ilgili ayrıntılı bilgi ve belge toplanması yoluna gidilir. Kişinin yardım almadan hayatını sürdürebileceği maddi şartlara sahip olduğunun tespit edilmesi halinde yardım, bu durumun ortadan kalktığı tarihi izleyen aybaşından itibaren kesilir.

Satınalma ve Kabul İşlemleri
Madde 20- (Değişik:31/03/2005-25772RG/12Md.) Ayni yardımlarda kullanılacak mal ve malzeme, il ve ilçe müdürlüklerince piyasadan satın alınır. Satın alma, depolama ve ayniyat işlemleri genel hükümlere göre yürütülür.
Ayni yardımlarda kullanılmak üzere bağışlanmış mal ve malzeme de bu Yönetmelikle tespit edilmiş esaslar ve kriterler dahilinde dağıtılır.
Madde 21- Mülga:31/03/2005-25772RG/16 Md.)
(Değişik:31/03/2005-25772RG/13Md.)

İkamet Edilen İl ve İlçe Dışındaki Yardımlar
Madde 22- Ayni ve nakdi yardım yapılmasında, yardımların amacına ulaşıp ulaşmadığının araştırılabilmesi ve gerekli rehberliğin yapılabilmesi bakımından mahallinde yardım yapılmasına öncelik verilir ve ikamet şartına dikkat edilir. Ancak, ikamet edilen il dışında hastalık, kaza veya herhangi bir olağan dışı durum nedeniyle yardım alma ihtiyacındaki kişilere de durumlarına uygun şartlarda ve imkanlar ölçüsünde yardım yapılabilir. Bu yardımlardan faydalanan kişiler hakkında ikamet ettikleri il ve ilçe müdürlüklerine bilgi verilir.

Bilgi ve Belge Toplanması
Madde 23- Değişik:31/03/2005-25772RG/14Md.) Yardım almak üzere tespit edilen kişilerden, sosyal inceleme raporlarına ek olarak aşağıdaki belgeleri bizzat getirmeleri istenir veya yazışma suretiyle getirtilir.
a) Nüfus kayıt örneği veya yardım yapılacak ve yardımı alacak kişilere ait nüfus cüzdanı örneği.
b) İkametgah ilmuhaberi.
c) Gerektiğinde diğer makam ve kişilerden alınacak (Özürlü ise sağlık kurulu raporu, öğrenci ise okuduğu okuldan öğrenci belgesi gibi) bilgi ve belgeler.
İkamet edilen il dışında yardım yapılacak hallerde nüfus cüzdanı veya örneği yeterlidir.
İl ve ilçe müdürlükleri, muhtaç kişilerle ilgili başka bilgi ve belgeleri elde edebilmek amacıyla başka araştırmalarda da bulunabilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler

Gelişmelerin Kaydedilmesi
Madde 24- Ayni ve nakdi yardım hizmetlerinin yürütülmesinde uygulamanın devamlı takibi esastır. Yardımda bulunulan kişilerle ilgili bütün bilgiler kişisel nitelikteki gizli dosyalarda saklanır ve her çeşit gelişme kaydedilir.

Rehberlik
Madde 25- Sosyal Çalışmacılar, yardım talebiyle müracaat eden kişileri ayni ve nakdi yardımlar yanında sosyal hizmet mesleğinin bilgi ve becerisine dayalı “kişiyle çalışma” usulü çerçevesinde yönlendirmek ve kendi kendilerine yeterli hale gelmelerini temin edici rehberlik faaliyetlerinde bulunmakla da yükümlüdür.

Merkezi Kayıt, Takip ve Kontrol Sistemi
Madde 26-(Değişik:31/03/2005-25772RG/15Md.) İl ve ilçe müdürlükleri, yardım yapılan kişilerle ilgili bilgi ve belgeleri düzenli olarak tutmak, muhafaza etmek ve Genel Müdürlükçe istenen bilgi ve belgeleri istenilen zamanda göndermekle yükümlüdür.
İl ve ilçe müdürlüklerince gerekli görülen hallerde, yardım için müracaat eden kişilerle ilgili olarak Genel Müdürlükten bilgi istenebilir. Ancak Genel Müdürlükten bilgi talebinde bulunulması yardım talebinin ertelenmesine gerekçe olarak gösterilemez."

Cezai İşlemler
Madde 27 - Yalan beyanda bulunarak veya sahte evrak tanzim ederek yardım alan kişiler hakkında genel hükümlere göre işlem yapılır.
Geçici Madde 1- Geçici Madde 2-(Mülga:10/4/1997-22960RG/6 Md.)
Ek Madde 1- (Değişik:31/03/2005-25772RG/17Md.) Bu Yönetmelik kapsamına giren hizmetler Kurumun bütçe ve diğer kaynaklardan elde edilen gelirleri ölçüsünde yürütülür ve giderleri, acil olanlar hariç yardım yapılacak kişi sayısı, yılı bütçe ödeneklerini aşmayacak ve ilave ödenek gerektirmeyecek şekilde tespit edilmek şartıyla Genel Müdürlükçe gönderilen ödenek ile karşılanır.
(Ek madde: 31/03/2005-25772RG/18 Md.)

Geçici Madde 1- Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce başlanmış olan süreli yardımlara, en yüksek devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %40’ı üzerinden süreleri dolana kadar ödenmeye devam edilir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Yürürlük ve Yürütme

Yürürlük
 Madde 28- ( Değişik:01/07/2006- 26215 RG/5Md.)
Maliye Bakanlığı ile Sayıştayın görüşleri alınarak hazırlanan bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme
 Madde 29- –(Değişik:01/07/2006- 26215 RG/6Md.)
Bu Yönetmelik hükümlerini Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürü yürütür.