SHÇEK Teftiş Kurulu

T.C.

BAŞBAKANLIK

SOSYAL HİZMETLER VE ÇOCUK ESİRGEME KURUMU
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

SAYI : B.02.1.SÇE.0.14.00.01/M-5-4-94/27

KONU : Sosyal İnceleme Raporlarının Hazırlanmasında Dikkat Edilecek Konular

ANKARA

20.01.1994

Genelge 94/003

Bilindiği gibi, Genel Müdürlüğümüzce, korunmaya muhtaç kişilere sunulacak hizmetlerin şekli ve niteliği mesleki bir çalışma olan sosyal inceleme raporları ölçüt alınarak belirlenmektedir. Sorunların çözümünde uygulanacak yöntemleri saptama işlevine sahip olan sosyal inceleme raporlarının hazırlanmasında bütünlüğü sağlamak ve etkinliği artırmak amacına yönelik düzenlemelere gidilmesi zorunluluğu doğmuştur.

Bu bağlamda rapor hazırlanmasında dikkat edilecek konular aşağıdaki şekilde belirlenmiştir:

1-Sosyal incelemeler sosyal hizmet uzmanları, onların olmaması durumunda görevlendirilecek diğer meslek elemanları (psikolog, çocuk gelişimci) tarafından, müracaatçının bulunduğu ve yaşadığı ortamlarda (ev, okul, iş yeri vb.) yapılmalı; sosyal inceleme raporları incelemeyi yapan kişi tarafından hazırlanmalıdır.

Zorunlu durumlarda, Kurumda görüşme ve dosya incelemesine dayanılarak hazırlanacak raporlarda, gerekçeler mutlaka belirtilmelidir.

2-Rapora geçirilecek bilgilerin seçiminde dikkatli olunmalı; edinilen her bilgi rapora aktarılmamalıdır. Aktarılan bilgiler amaca hizmet etmelidir. Başka bir anlatımla bu bilgiler (meslek, iş, gelir, eğitim, konut, çocuk sayısı, çocuğun öğrenim durumu, anne-babanın sağ olup olmadığı, birlikte yaşayıp yaşamadığı vb.) müracaatçının sorunu ya da isteği ile ilgili olmalıdır.

3-Toplanan bilgilerin değerlendirmede kolaylık sağlaması amacıyla çeşitli başlıklar altında gruplandırılmalıdır. Örneğin; müracaatçının kimliği, fiziksel özellikleri, konut durumu vb. gibi başlıklar kullanılmalıdır.

4-Gruplandırılan bilgilerin sıralaması sosyal hizmet alanları, kurumun yapısı ve müracaatçının sorununa göre değişmekle birlikte, bu bilgiler mantıki bir düzen içinde verilmelidir. Örneğin; parasal yardım yapılması öngörülen bir müracaatçı için düzenlenen raporda konut durumu, gelir durumu ile ilgili bilgiler ön sıralarda yer almalıdır. Buna karşılık, Kadın Sığınma Evine girmek için başvuran bir müracaatçının raporunda ise aile ilişkilerine ilişkin bilgilere ön sıralarda yer verilmelidir.

5-Gözlem, müracaatçıyı tanıma ve ne tür bir yardıma gereksinimi olduğunu saptamada önemli bir araçtır. Sosyal incelemeyi yapan meslek elemanı gözlemlerini rapora aktarırken bunların sorun veya müracaatçının isteği ile ilgili olmasına dikkat etmelidir.

6- Yapılan Gözlem ve elde edilen bilgiler doğrultusunda müracaatçının sorunu ve sorunu oluşturan nedenler konusunda bir değerlendirme yapılmalıdır.

7- Sosyal İncelemenin amacı; yalnızca sorunu belirtmek değil, bu sorunların (aile Parçalanması, Ekonomik Yoksunluk, işsizlik, aile içinde istismar edilen çocuk gibi.) kişinin psiko-sosyal, fiziksel sağlığı ve eğitimi üzerinde bıraktığı etkileri irdelemek ve buna uygun çözüm yolunu önermek olduğundan değerlendirmeden sonra müracaatçının ne tür bir hizmetten yararlanmasının uygun olacağı öneriler belirtilmektedir.

8-Sosyal İnceleme sırasında müracaatçının müracaat nedeni dışında kişisel veya sosyal anlamda başka sorunları olduğu saptanmış ise sosyal hizmet uzmanı tarafından sorununun çözümüne yönelik olmak üzere yapmayı planladığı mesleki çalışmalar Yardım Planı ve Uygulama başlığı altında toplanmalıdır. Örneğin; müracaatçının çocuğu ücretsiz olarak kreşe verilmişse ya da aile üyelerinden biri aile danışma merkezine gönderilmişse bu gibi mesleki çalışmalar adı geçen başlık altında toplanmalıdır.

9-Sosyal inceleme sırasında müracaatçının başvuru nedeninin dışında bir başka hizmete ihtiyacı olduğu sosyal hizmet uzmanı dışında bir başka hizmete ihtiyacı olduğu sosyal hizmet uzmanı tarafından belirlendiğinde yapmayı planladığı çalışmalara raporunda yer verilmelidir. Örneğin; özüründen dolayı kuruluş bakımına alınmak üzere başvuran bir annenin, ekonomik yoksunluk nedeniyle okula devam edemeyen bir çocuğu olduğunu saptayan sosyal hizmet uzmanı çocuk için uygun olacak hizmeti sosyal inceleme raporunda belirtmek durumundadır.

10-Sosyal inceleme raporunda kişinin sorunu ile ilgili olarak daha önce müracaat ettiği kamu veya gönüllü kuruluşlar ve bu kurumlardan aldığı yardımlar ile daha önce müracaat ettiği veya halen bulunduğu birim tarafından yapılan çalışma ve işlemler yer almalıdır.

11-Genel Müdürlükçe hazırlanan sosyal inceleme formları, bilgi toplamakta sosyal hizmet uzmanına kolaylık sağlayabilir. Ancak, Genel Müdürlükçe gönderilen formlardaki ana başlıklar yalnızca konuları belirlemek amacı ile kullanılmalı, konu başlıkları altında müracaat nedeni veya soruna ilişkin gerekli açıklamalar yapılmalıdır. Form şeklinde sosyal inceleme raporu hazırlanarak gönderilmemelidir.

12-Sosyal inceleme raporları kişisel nitelikteki gizli belgeler olup, gizlilik prensibine dikkat edilerek düzenlenmeli ve korunmalıdır.

13-Raporların Yazılışı ile İlgili Olarak;

a)Tanımlamalarda mesleki kavramlar kullanılmalıdır. Örneğin; “sosyal yardım”, “sosyal güvence”, “korunmaya muhtaç çocuk”, “koruyucu aile” gibi.

Sosyal inceleme raporları mesleki bir çalışmanın ürünü olduklarından raporlarda kullanılan dilin de mesleki bilimselliği yansıtması gerekmektedir.

b)Raporlarda genel ifadeler kullanılmamalı, ifadeler sade,açık ve anlaşılır olmalıdır. Örneğin; “aile yoksul”, “çocuk uyumsuz”, “başarısız bir öğrenci”, “aile ilişkileri bozuk” gibi ifadeler müracaatçının sorununu ya da durumunu açıklamak ve tanımlamaktan uzak ifadelerdir. Bu tür ifadeler kullanılsa bile, ardından durumu somutlaştıran ayrıntılı bilgiler verilmelidir. Örneğin; aile yoksul ise ailenin geliri, çalışan kişiler, iş durumları, ödedikleri kira ve diğer harcamaları, oturdukları konutun koşulları vb. belgelenerek belirtilmelidir.

Bilgilerin yeterince açıklayıcı olmasının müracaatçıya yardım edip etmeme konusunda daha kolay karar verilmesine yardımcı olacağı gözönünde bulundurulmalıdır.

c)Raporlar edebi bir üslup kullanılarak yazılmamalıdır. Örneğin; “O derin yalnızlığında içler acısı bir görünümdeydi” gibi ifadeler kullanılmamalıdır. Meslek elemanı müracaatçının ya da kendi duygularını yansıtmak gereğini duyduğu zaman mesleki üsluptan ayrılmamalıdır.

a) a) Günlük konuşma dilini kullanmaktan kaçınmalıdır. Örneğin; “müracaatçının aile üyeleri ile güzel bir ilişkisi var”, “gözlerinden zeki olduğu anlaşılıyor” gibi ifadeler hem günlük konuşmada geçen, hem de açıklayıcı olmayan ifadelerdir.

b) b) Abartılı bir anlatıma başvurulmamalıdır. Örneğin; “ailenin durumu fevkalade bozuk”, “çocuğun sakatlığı korkunç boyutlarda”, “durumları dehşet verici” gibi tanımlamalar yapılmamalıdır.

c) c) Türkçe gramer kurallarına, paragrafa ve noktalama işaretlerine dikkat edilmelidir.

d) d) Raporlar düzgün bir şekilde daktilo edilmiş olmalı, raporlarda silinti veya kalemle düzeltme yapılmamalıdır.

e) e) Raporların sonunda resmi yazışmalarda kullanılan ifadelere yer verilmemelidir. Örneğin “..... nakdi yardımda bulunulmasının uygun olacağını bilgilerinize arz ederim. Saygılarımla” gibi bir cümle raporlarda kullanılmamalıdır.

f) f) Raporların sonunda imza, isim ve unvan yer almalıdır.

Sosyal inceleme raporlarının hazırlanmasında yukarıda belirtilen hususlara özen gösterilmesini, ekte gönderilen “Sosyal İnceleme Rapor Anahatları” doğrultusunda rapor hazırlanması ve bu şekilde hazırlanmayan raporların işleme konulmayacağı konusunda bilgilerinizi ve gereğini önemle rica ederim.

Dr.İ.Bülent İLİK

Genel Müdür

EK: Sosyal İnceleme Raporu Anahatları (2 Sayfa)

se