SHÇEK Teftiş Kurulu

T.C.

BAŞBAKANLIK

SOSYAL HİZMETLER VE ÇOCUK ESİRGEME KURUMU
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

SAYI : B.02.1.SÇE.0.14.00.03/M-5-2005/ 768

KONU : ANY Uygulamalarında Dikkat

Edilecek Hususlar

ANKARA

31 MART 2005

GENELGE

2005/03

İLGİ:25.04.2003 tarih ve 2003/03 sayılı Genelge.

Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünce yürütülen sosyal yardımlar; 2828 sayılı Kurum Kanunu’nun 9. Maddesi ile 26. Maddesine dayanılarak hazırlanan ve 28 Eylül 1986 tarihli ve 19235 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Ayni ve Nakdi Yardım Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda yürütülmekte idi. Zaman içinde duyulan ihtiyaç nedeniyle bazı maddeleri değiştirilen, bazı maddeleri yürürlükten kaldırılan ve ek maddeler eklenen Ayni ve Nakdi Yardım Yönetmelik değişikliği 31/03/2005 tarih ve 25772 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiş bulunmaktadır.

Ayni ve Nakdi Yardım Yönetmeliğinde yapılan değişiklikler nedeniyle ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermek ve uygulamada birlik sağlamak amacıyla yeni bir genelge hazırlanmış ve uygulanmakta olan 25 Nisan 2003 tarih ve 2003/03 sayılı genelge yürürlükten kaldırılmıştır.

Ayni ve Nakdi Yardım Uygulamaları :

A )Ayni ve Nakdi Yardımın Temel Amacı İlke ve Öncelikler

a) 2828 sayılı Kanunun 9. maddesi b bendinde “öncelikle çocuğun aile içinde yetiştirilmesi ve desteklenmesi için aileyi eğitim, danışmanlık ve sosyal yardımlarla güçlendirmek” kurumumuzun görevleri arasında sayılmaktadır.

b) Çocukları koruma hizmetlerinde son yıllarda bütün dünya üzerinde durulan yaklaşım, aile birliğinin korunması yaklaşımıdır.Bu yaklaşım çocuğun kendi evi dışında bir kuruma yerleştirilmesi yerine, ailesi yanında yaşamına devam etmesine imkan tanınmasıdır. Kurum bakımındaki çocukların korunma altına alınma nedenlerinin başında, ailelerin ekonomik yetersizliklerinin olduğu görülmektedir.Sosyal yardımların en önemli fonksiyonu; Kurum’un öncelikli hedef grubu olan korunmaya muhtaç çocuk, engelli ve muhtaç yaşlıların kurum bakımına alınmasına esas oluşturacak nedenin ekonomik yoksunluk olması halinde, bu kişilerin korunma altına ya da kuruluşa alınmadan sosyal yardımla desteklenerek ailenin parçalanmadan bir arada yaşamasına imkan sağlanmasıdır.

c) İl ve İlçe Sosyal Hizmetler Müdürlükleri, çocuklarının korunma altına alınması için başvuruda bulunan ailelerin, bu isteminin ekonomik yoksunluktan kaynaklandığının belirlenmesi durumunda, bu çocuklar için korunma kararı alınmaksızın Kurumumuzun Ayni ve Nakdi Yardım hizmetleri ile diğer koruyucu, önleyici, destekleyici ve geliştirici sosyal hizmetleri (koruyucu aile,evlat edinme,yatılı okullara yönlendirme gibi) uygulayarak aileleri ve yakınları yanında bakımlarının sağlanmasına yönelik çalışmalarda bulunur.

d) Kurum bakımı gibi maliyeti yüksek tedavi edici hizmetler yerine, daha az maliyeti olan koruyucu, önleyici, destekleyici ve geliştirici sosyal hizmetlere ağırlık ve öncelik verilir.

e) Kurum bakımı hizmeti çok acil durumlarda(ihmal,istismar,kötü muamele) ve çeşitli nedenlerle aile ve yakınları yanında bakılamayacak durumda olan çocuklar için uygulanır.

f) Sadece ekonomik nedenlerle korunma kararı alınması amacıyla yapılan başvurularda, çocuklar için korunma kararı alınmaz. Ekonomik durumunun yetersizliği nedeniyle bakmakla yükümlü olduğu kişi ya da kişileri kurum bakımından yararlandırmak isteyen ve durumları korunmaya muhtaç çocuk statüsünde olmakla birlikte Ayni Nakdi Yardım ile desteklenmeleri halinde aileleri ve yakınları yanında yaşamlarını sürdürebilecek durumda olanlar korunma kararı alınmaksızın Ayni Nakdi Yardım hizmetlerinden yararlandırılır.

g) Ayni ve Nakdi Yardımlardan, Ayni Nakdi Yardım Yönetmeliği esaslarına göre korunma kararına bakılmaksızın öncelikle korunmaya muhtaçlık özelliklerini taşıyan çocuklar yararlandırılır.

B)Sosyal İncelemelerin Yapılması ve Dikkat Edilecek Hususlar

a) Sosyal incelemeler, İl ve İlçe Sosyal Hizmetler Müdürlüğü ve sosyal hizmet kuruluşlarında görevli Sosyal Hizmet Uzmanlarınca yapılır.

b) O İl de görevli sosyal hizmet uzmanı bulunmaması halinde , sosyal inceleme yapılmak üzere Genel Müdürlükten sosyal hizmet uzmanı görevlendirilmesi istenir.

c) Sosyal inceleme raporu kişisel nitelikteki gizli belge olup, gizlilik prensibine dikkat edilerek düzenlenir ve korunur.

d) Sosyal inceleme raporları ilgili yönetmelik hükmü uyarınca ödemede esas belge olarak ibraz edilemez ve edilmesi istenemez.

e) İl ve İlçe Sosyal hizmetler Müdürü, Vali ve Kaymakam yetkisindeki ayni, geçici nakdi ile 6 ay ve 1 yıl süreli yardımlarda sosyal inceleme raporları Genel Müdürlüğe gönderilmez

f) Süreli yardımlardan yararlananların yardım süresinin bitmesi ya da kişinin tekrar başvurusu beklenmeksizin, yapılan sosyal inceleme sonunda yeni yardım yapılması uygun görülmeyenler için “vaka kapatma raporu” düzenlenir. Uygun görülenlerin ise yardım ödemelerinin yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın periyodik incelemeleri ivedilikle sonuçlandırılarak süreli yardım teklifleri yapılır.

g) Sosyal inceleme raporlarının asılları gönderilir. Asıl olmayan ,el yazısı ile yazılan, üzerinde silinti, kazıntı yapılan, incelemeyi yapanın ismi ve imzası, başvuru, inceleme ve düzenleme tarihi bulunmayan ve son 3 ay içerisinde düzenlenmeyen raporlar işleme konulmaz.

h) Sosyal inceleme raporunda, yapılacak yardımın şekli, başlama tarihi, Yönetmeliğin hangi maddesi ve fıkrasına göre yardım yapılması istenildiği, yardım yapılacak kişi/kişiler ile bunlar adına yardım ödemesi yapılacak kişinin adı ve kişiye yakınlığı mutlaka belirtilmelidir.

ı) Sosyal İnceleme Raporlarının Hazırlanmasında Dikkat Edilecek Hususlarla ilgili 29.01.1994 tarih ve 1994/27 sayı ve 94/003 nolu Genelgeye mutlaka uyulmalıdır.

i) Uzun süreli nakdi yardım talebi ile Genel Müdürlüğümüze gönderilen belgelerde,sosyal inceleme raporu ile üst yazıda belirtilen yardımın başlangıç tarihi,süresi,yardım yapılacak ve yardımın ödeneceği kişilerin adı ve soyadları,vb. konularda farklılık bulunmamalıdır.

j) Ailenin, korunma kararlı çocuğun kayıtlı yada sırada bulunduğu kuruluşun bağlı olduğu İl dışında başka bir İl’ de ikamet etmesi durumunda; çocuğun kayıtlı olduğu kuruluş ile ailenin ikamet ettiği İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğü arasındaki işbirliği sonucunda, ayni nakdi yardım hizmetlerinden yararlanacak durumda olan ailelerin sosyal incelemesi ve bu hizmete ait tüm işlemleri ailenin ikamet ettiği İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğünce yürütülür ve çocuğun kayıtlı bulunduğu İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğüne bilgi verilir.

C) Sosyal Yardımlarda Dikkat Edilecek Hususlar

a) Süreli nakdi yardımlar 6 ay, 1 yıl ve uzun süreli (Prensip olarak 2 yıl) olarak periyodik sıraya göre yapılır. 6 ay ve 1 yıl süreli nakdi yardımlarda kişiye 6 aylık yardımdan sonra tekrar 6 ay; 1 yıllık yardımdan sonra tekrar 6 ay ve 1 yıl; uzun süreli yardımdan sonra tekrar 6 ay veya 1 yıllık yardım yapılamaz.

b) Korunma kararlı çocuklarda, 18 yaşını dolduruncaya kadar yapılacak yardımlarda son aldığı yardımdan daha kısa süreli yardım yapılabilir ya da 1 Yıllık Yardımdan sonra Genel Müdürlüğe teklif edilebilir.

c) Geçici nakdi yardımlar ile süreli nakdi yardımlar aynı anda yapılamaz.

d) Geçici nakdi yardımlar ile ayni yardımlar aynı anda yapılabilir. Ancak; geçici yardımlarda ayni ve nakdi yardım miktarı toplamının hangi makam yetkisi sınırları içerisinde kaldığına dikkat edilmesi gerekmektedir.

e) Zaruri haller dışında süreli nakdi yardım ile ayni yardımlar aynı anda yapılamaz.

f) Yönetmelik hükümleri doğrultusunda kurumumuzca yapılacak geçici yardımlar ekonomik ve sosyal bir sorunun çözümüne yardımcı olabilmek amacıyla bir, en çok iki defaya mahsus olmak üzere yapılabilir.

g) Ödenekler, belirtilen zamanlarda ve gerçekçi bir planlama doğrultusunda Genel Müdürlükten istenir.

h) Ödemeler, her ayın 5 ‘ine kadar ilgililer adına açılmış olan banka hesabına aktarılır. Başka bir ödeme şekli uygulanamaz.

ı) Geçici yardımlarda, yardım miktarının hangi makam yetkisi sınırları içerisinde kaldığına dikkat edilmesi gerekmektedir.Genel Müdürlük yetkisinde bir sınırlama bulunmamaktadır.

i) Ayni Nakdi Yardım Yönetmeliğinin 12. maddesi Maliye Bakanlığının görüşleri doğrultusunda yeniden düzenlenmiş ve “sosyal yardımların yapılmasında kişilerin diğer kaynaklardan elde ettikleri yardımlar dikkate alınır, birden fazla kaynaktan süreli sosyal yardım ödemesinden yararlandırılamaz” hükmü yer almıştır. (Diğer kaynaklardan elde edilen karşılıksız burs vb. süreli yardımlar ile 2022 sayılı yasa kapsamında verilen yardımlar süreli sosyal yardım kapsamında değerlendirilmektedir.)

j) Yatılı okullarda okumakta olan çocuklar devlet imkanlarından yararlanmaları nedeni ile Kurumumuz ayni nakdi yardım hizmetlerinden yararlanamazlar. (Yatılı okullarda okumakta olan korunma kararlı çocuklara aileleri yanında kaldıkları, yılda üç ay yaz tatili süresince Ayni Nakdi Yardım yapılabilir.)

D) Sosyal Yardımlarda Sorumluluklar

a) Ayni – Nakdi Yardım uygulaması İl ve İlçe Sosyal Hizmetler Müdürlüklerinin temel ve öncelikli görevlerindendir. Dolayısıyla, ayni-nakdi yardımların takibinin, ödenek ihtiyacının gerçekçi bir biçimde ve zamanında belirlenip planlanamamasının ve zamanında talepte bulunulmamasının uygulamada sebep olacağı aksamalardan da öncelikli İl ve İlçe Müdürleri ile ilgili ve görevli personel sorumludur.

b) Ayni – Nakdi yardım uygulamalarından, İl ve İlçe müdürlükleri sorumlu olmakla birlikte, aile ile korunma kararlı çocuğun bakılmakta olduğu kuruluş aynı ilde ise; çocuk ve ailesi ile direkt iletişim içersinde bulunması nedeniyle grup sorumlusu çocuğun ailesi yanında ayni-nakdi yardımla desteklenmesini kuruluş müdürüne önerebilir. Kuruluş müdürü, kuruluşunda sosyal hizmet uzmanı bulunması halinde çocuğa ilişkin sosyal inceleme raporu ve gerekli belgeleri düzenleterek sosyal hizmet uzmanının yardım kararını, sosyal hizmet uzmanı bulunmaması halinde ise öneriyi değerlendirilmek üzere İl veya İlçe müdürlüğüne gönderir. Ayni – Nakdi Yardım hizmetleriyle desteklenerek ailenin yanında bakılan çocuk ve ailenin izlenmesi İl ve İlçe müdürlüğünce yapılır.

c) Ayni – Nakdi Yardım hizmetlerinden yönetmeliğin 6. maddesi (a), (b) bendi gereğince yararlandırılan çocuk ve ailesinin izlenmesi sonucunda karşılıklı uyum içerisinde yaşamlarını sürdürmelerinin imkansız olduğu veya ailenin yardımları çocuğu lehine kullanmadığının belirlenmesi durumunda; çocuk kayıtlı bulunduğu kuruluşa gönderilmek üzere aileye yapılan yardım kesilir.

d) Periyodik izleme sonucunda ailenin, Ayni – Nakdi Yardım gerektiren koşullarının ortadan kalkması durumunda yapılan yardım kesilir, çocuğun korunma kararlı olması halinde korunma kararı kaldırılması işlemlerine başlanır.

e) Yardımların kesilmesinde, yardım vermeye hangi makam yetkiliyse o makamdan yardım kesilmesine ilişkin onay alınması gerekmektedir. Uzun süreli yardım alanlar için; yardımı gerektiren şartların ortadan kalktığı belirlendiğinde yardım, ivedilikle Valilik Oluru ile durdurulur ve hangi tarihten itibaren kesilmesi gerektiği açıkça belirtilen ve ekinde yardım kesilmesinin belirlendiği sosyal inceleme raporu ve yardımın durdurulması ile ilgili Valilik Oluru bulunan bir yazı ile Genel Müdürlüğe yardım kesilmesi teklifinde bulunulur.

f) Ayni Nakdi Yardım ödeneklerinin İl Müdürlükleri adına gönderilmesi, bunun yanında İl ve İlçe müdürlüklerince ayni nakdi yardım yapılması durumunda İl’e gönderilen ödeneğin İl ve İlçe Müdürlüğünce koordineli bir şekilde ödenmesine dikkat edilir.

g) Genel Sosyal Hizmetler Dairesi Başkanlığı, ilgili Mali yılı bütçesinde Ayni Nakdi Yardım için verilen ödenekler doğrultusunda Ocak ayında her il için yardım yapılabilecek kişi sayısı ve yıl içinde gönderilebilecek ödenek miktarını illere bildirir.

E) Ayni Yardımların Alınması ve Dağıtımında Dikkat Edilecek Hususlar

a) Ayni yardım olarak verilecek mal ve malzemeler, yönetmeliğin 20’nci maddesi gereğince genel mevzuata göre satın alınır, sosyal inceleme raporuna ekli ayni yardım planında cinsi ve birim fiatları gösterilen malzemelerin toplam tutarına göre yetkili olan Makam Onayı alındıktan sonra yardım yapılır.

b) Depolanamayan ve kişinin ihtiyacına göre verilmesi uygun görülen tıbbi araç-gereç ile rehabilitasyon amaçlı protez araç- gereçlerinin devlet hastanelerinden alınacak sağlık raporları, reçete ve fatura gibi belgelerin ibraz edilmesi durumunda tutarlarına göre Makam Onaylarının alınmasından sonra nakdi olarak ödenmesi mümkündür.

Bunun yanında Yönetmeliğin 20’nci maddesine göre ayni yardımlarda kullanılmak üzere bağışlanmış mal ve malzeme için de aynı işlemler yapılır.

F) Genel Müdürlüğe Gönderilecek Bilgi, Belge ve Formlar

1 Yıldan uzun süreli nakdi yardımlar ile sosyal yardım miktarının oniki katını aşan geçici nakdi veya alış bedeli aynı miktarda olan geçici ayni yardımları yapmaya Genel Müdürlük yetkili olduğundan yardımların 1 yıldan uzun süreli olması istenildiğinde teklif yazısı ekinde,

· Yeni düzenlenmiş sosyal inceleme raporu,

· Öncelikle aile nüfus kaydı, (temininde güçlük çekilmesi halinde yardım yapılacak kişiler ile ödemenin yapılacağı kişinin nüfus cüzdanı fotokopileri)

· Korunma kararlı çocuk ise, korunma kararı örneği,

· Özürlü ise Sağlık Kurulu Raporu öğrenci ise öğrenim gördüğü okuldan yeni tarihli alınmış Öğrenci Belgesi,

· Aile bireylerine bu güne kadar yapılan her türlü yardım onaylarının birer örneği,

Genel Müdürlüğe gönderilir.

Form I, Geçici nakdi ve ayni yardım yapılanlar ile 6 ay ve bir yıl süreli (uzun süreli yardımlar hariç) yardım başlatılan kişiler için düzenlenerek aylık olarak gönderilir. Bu formlar yalnızca o ay içerisinde geçici yardım yapılanlar ile yeni başlatılan süreli yardımlar için doldurulur ve her ayın 10 una kadar bir önceki ayı kapsayacak şekilde düzenlenerek Genel Sosyal Hizmetler Daire Başkanlığında olacak şekilde gönderilir.

Form II, il ve ilçe müdürlüklerimizin hak sahiplerine aylık ödemelerini zamanında yapıp yapmadıkları, illere ayrılan yardım yapılacak kişi sayılarında ve gönderilen ödenek harcamalarında belirtilen limitlere uyup uymadıkları, Eve Dönüş Projesi kapsamında aileye döndürülen çocukların ve onlara gönderilecek ödenek miktarının belirlenmesi amacıyla bir önceki ayı kapsayacak şekilde eksiksiz düzenlenir ve en geç her ayın 10 una kadar Genel Sosyal Hizmetler Daire Başkanlığında olacak şekilde gönderilir.

İlgili bilgi, belge ve formların zamanında ve gerçekçi bir şekilde düzenlenip, Genel Müdürlüğe gönderilmemesinin uygulamada sebep olacağı aksamalardan İl ve İlçe Müdürleri ile ilgili ve görevli personel sorumludur.

Bu genelgeden önce uygulanmış olan genelgeler ve eklerinde bulunan formlar iptal edilmiş olduğundan bu genelge dışında konu ile ilgili daha önce gönderilmiş genelge hükümlerine göre işlem yapılmaz, geçmişte kullanılmış olan formlar kullanılmaz ve bu genelge hükümleri aksine hareket edenler hakkında gerekli yasal işlemler yapılır.

İsmail BARIŞ

Genel Müdür V.

EK : Form I ( 1 Adet )

Form II ( 1 Adet )

DAĞITIM:

C PLANI