SHÇEK Teftiş Kurulu
T.C.
B A Ş B A K A N L I K
SOSYAL HİZMETLER VE ÇOCUK
ESİRGEME KURUMU
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
ANKARA
26 ŞUBAT 2001
SAYI : B.02.1.SÇE. 0.12.00.01(YH-1-1)00-206
KONU Huzurevi - HYBRM işleyişi
ve standart formlar
2001/05
g ) 25.4.2000 gün ve 353 sayılı
( Huzurevi Standart Formları ) yazımız
Yaklaşık 17 yıldan bu yana yürürlükte olan Huzurevleri Yönetmeliği, değişen, gelişen ihtiyaçlar ile yeni hizmet
modelleri nedeniyle uygulamada yetersiz
kaldığından, anılan Yönetmeliği yürürlükten kaldıran Huzurevleri ve Huzurevi
Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezleri Yönetmeliği ( H-HYBRMY )
, 21/02/ 2001 gün ve 24325 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.
Yürürlükten
kaldırılan Yönetmeliğin süreç içerisinde hizmete ve uygulamaya yansıyan
yetersizliği Genelge , içtihat ve teammül içerikli dağıtımlı yazılarla
giderilmeye çalışıldığından, H-HYBRM
Yönetmeliğinin yürürlüğe girmesiyle birlikte bazı Genelge ve dağıtımlı
yazıların yeniden gözden geçirilmesi gereksinimi duyulmuştur.
Ø Ø İlgi (a) Genelge ekindeki Huzurevi
Standart Formlarından ( Form YH-İDR-23 /A) Huzurevi
Aylık Yatak Durum Formu , ilgi (f) yazı eki Makam Onayı ile huzurevi
odaları tanımlandığından, ilgi formun “ boş
yatak durumu “ başlıklı 5. Çizelgesi
yeniden düzenlenerek, ek:1’de sunulmuştur.
Ø Ø İlgi (d) yazı ve ilgi (a) Genelge ekindeki
(FORM YH-SS-03 ) Yoksulluk Belgesinde yürürlükten kaldırılan Yönetmeliğin
ilgili maddesi yer aldığından, anılan forma H-YBRM Yönetmeliğinin
ilgili maddesi eklenerek, yeniden düzenlenmiş olan form, ek:2’de sunulmuştur.
Ø Ø Yoksulluk Belgesine ilişkin ilgi ( d )
yazı yürürlükten kaldırılmıştır.
Ø Ø İstisnai olarak yapılan araştırma
sonucunda başvuru sahibi yaşlının adına kayıtlı gayri menkulü olduğu ancak,
gelir sağlamadığı / sağladığı gelirle yaşamını sürdüremeyeceği tespit edilerek
ücretsiz bakım görmesi uygun görülen yaşlı hakkında düzenlenecek Yoksulluk
Belgesinde bu hususun mutlaka yer alması gerekmektedir.
Ø Ø Düzenlenecek tüm Yoksulluk Belgelerinin
altına mutlaka yazışma yapılan Kamu Kurum ve Kuruluşlarının ilgili
yazıları eklenmesi gerekmektedir.
Ø Ø İl Müdürlüklerine kuruluşlarımıza
girmek üzere başvuran ve ücretsiz bakım görmesi uygun görülenlere 2022 aylığı
bağlatma süreci başlatılması gerekmektedir.
Ø Ø Bazı İl Müdürlüklerimiz sıklıkla acil
durumdaki yaşlının mağduriyetinin
önlenmesi amacıyla, tertibini istedikleri ücretsiz yaşlının Yoksulluk Belgesini
daha sonra Genel Müdürlüğümüze ve tertip yapılan kuruluşun bulunduğu İl
Müdürlüklerine gönderme uygulamasına başvurmaktadır. Yaşlının kabul edildiği
kuruluşta farklı sorunlara yol açan bu uygulamaya sıklıkla başvurulmaması, zorunlu durumlarda ise belgenin,
Genel Müdürlüğümüze ve tertip yapılan kuruluşun bulunduğu İl Müdürlüklerine
gönderildiğinin görülebilmesi için üst yazıda “Dağıtım” şerhinin yer alması gerekmektedir.
Ø Ø Yaşlının bakım ücretini yakınlarının
ödemesi halinde, ödemeyi üstlenenden Yüklenme Senedi (Müteselsil Kefaletname )
alınması, Yönetmeliğin ücret durumu başlıklı 62. maddesinin (b) bendi ile hükme bağlanmıştır. İlgi (a) Genelge
ekindeki (form YH-SS-02) müteselsil
kefaletname, yeniden düzenlenerek ek:
3’de sunulmuştur.
Ø Ø Yeniden düzenlenen Taahhütname
de ( form YH-SS-06 ) ek 4’de
sunulmuştur.
Ø Ø Yönetmeliğin ücret durumu başlıklı 62.
Maddesinin (e) bendinde, “ kuruluşa ücretsiz olarak kabul edilen ancak
ücretlerini ödeyecek kadar mal ve geliri bulunduğu saptananlar hakkında,gerekli
kanuni işlemler yapılarak bakım ücretliye dönüştürülür. Geriye yönelik borç
çıkarılarak,kanuni faiziyle birlikte tahsil edilir. Ücretli bakımı kabul
etmeyenler ise İl Müdürlüğünün onayı ile kuruluşla ilişkisi kesilir. Ancak borç
ödeme yükümlülüğü saklı kalır.” ücret tahsili başlıklı 63.Maddesinde de; “Aylık
bakım ücretini zamanında ödemeyenlere , kanuni faiz tahakkuk ettirilir.” hükmü
yer almaktadır .İlgi ( a ) Genelge ekindeki Geciken Ücretin Ödenmesine ilişkin
form ( FORM YH-İDR-08 ) yeniden düzenlenerek ek:5 ‘ de
sunulmuştur.
Ø Ø Kanuni faiz uygulaması Yönetmeliğin
yürürlüğe girdiği tarih itibariyle geçerli olacağından, bu durumdaki yaşlıların
yönetmeliğin yayınlanması öncesi borçlarına
faiz uygulanamayacak olup,yalnızca yürürlük sonrası borçlarına
uygulanacaktır.
Ø Ø 04.12.1984 gün ve 3095 sayılı Kanuni
Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanunda Değişiklik Yapılması Hakkındaki
15.12.1999 gün ve 4489 sayılı Kanunun 1. ve 2. Maddesi; Borçlar Kanunu ve Türk
Ticaret Kanunu hükümlerine göre kanuni faiz ve temerrüt faiz uygulanmasını
hükme bağlamıştır. Devlet alacaklarına uygulanacak olan faiz oranı, her yıl
değişerek Bakanlar Kurulunca saptanmakta olup, Maliye Bakanlığınca tebliğ
edilmektedir.
Ø Ø Yönetmeliğin 62. Maddesi , her mali
yılda ilk ve ikinci altı ayda alınacak ücret miktarları Genel Müdürlükçe
saptanmasını hükme bağlamıştır. Artış miktarlarının yaşlı / yaşlı yakınlarına
bildirilmesine ilişkin olarak İlgi ( a ) Genelge ekindeki formlara ek olarak
Ücret Artışları Formu (FORM YH-İDR-32) )geliştirilerek EK: 6’da sunulmuştur.
Ø Ø Yönetmeliğin 62. Maddesi ( f )
bendinde,” Ücretin her ayın 10 ‘ una kadar peşin olarak tahsil edilmesi esastır.
İlgili ay içinde tahsil edilmek koşuluyla
yaşlının / yaşlı yakınlarının
gelirlerine yönelik özel durumlarını belgelemesi durumunda o yaşlıya
özel ödeme günü saptanabilir.” hükmü yer aldığından İlgi ( a ) Genelge ekindeki
formlara ek olarak Özel Ödeme Günü Saptanmasına ilişkin form (FORM YH-İDR-31) geliştirilerek EK:
7’da sunulmuştur.
Ø Ø Yönetmeliğin Harçlık başlıklı 65.
Maddesinde, ” Ücretsiz yaşlılara 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç Güçsüz
ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık
Bağlanması Hakkındaki Kanunun 1. Maddesi 1. Fıkrasında belirtilen gösterge
rakkamının her yıl bütçe kanunu ile saptanan memur aylıklarına uygulanan
katsayı çarpımı sonucu bulunacak miktar üzerinde hiçbir kesinti yapılmaksızın
net aylık harçlık verilir.” hükmü yer almaktadır. İlgili Kanundan 18 yaşından büyük, 65 yaşından
küçük sakat yada başkasının yardımı
olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek derecede malûl olan kimselerde yararlanabildiğinden, kuruluşlarımıza ücretsiz olarak kabul edilen 65 yaşından küçük 60
yaşından büyük sakat yada başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam
ettiremeyecek derecede malûl olan yaşlılara aylık bağlatılması çalışmalarının
başlatılması ve benzeri tüm vakalar için bu işlemin sürdürülmesi gerekmektedir.
Ø Ø 2022 sayılı Kanundan yararlanmak
isteyen kuruluşlarımızda bakım altında bulunan 65 yaşını doldurmuş, geliri ve
üzerine kayıtlı gelir getiren menkul / gayri menkulü bulunmayan ücretsiz
yaşlılarımıza ilgili Kanun gereği aylık bağlanabilmesi için ; ilgili yaşlının Kuruluş Müdürlüğünün
rehberliği ile Kuruluşun bağlı bulunduğu Defterdarlık / Mal Müdürlüğünden
sağlanacak formları doldurmaları, nüfus cüzdanları ve 3 adet belgelik
fotoğrafla başvuruda bulunmaları gerekmektedir.
Ø Ø T.C. Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünce
durumu uygun görülenlere başvuru tarihini takip eden ay itibariyle aylık
bağlanmaktadır. Yönetmeliğin Harçlık Verilme Esasları başlıklı 66. Maddesi ©
bendinde; Yaşlılık aylığı bağlanana
dek, ücretsiz yaşlılara
yaşlı harçlığı ödenmesi
hükmedilmektedir. Aylık bağlanan yaşlılara ilgili Genel Müdürlükçe toplu ödeme
yapıldığından mükerrer ödemenin önüne
geçilmesi amacıyla yaşlılardan, aylığı
hak ettikleri tarihten itibaren ödenen harçlık geriye dönük olarak tahsil
edilerek, kuruluş mutemetliğince katma bütçe saymanlığına iade edilmesi
gerekmektedir. Bu amaçla İlgi ( a )
Genelge ekindeki formlara ek olarak Harçlık İadesine ilişkin form (FORM YH-İDR-33) geliştirilerek ek:
8’de sunulmuştur. Tahsil ve iade hususunda
bir sorun olması durumunda konunun Genel Müdürlüğümüze bildirilmesinde
yarar görülmektedir.
Ø Ø Yaşlı
harçlığı almakta iken herhangi bir nedenle kuruluştan ayrılan yaşlının
harçlığının kesilmesine ilişkin İlgi
( a ) Genelge ekindeki Harçlık
Kesilmesi konulu FORM YH-İDR-09 yeniden geliştirilerek ek: 9’da sunulmuştur.
Ø Ø 2022 sayılı Kanundan yararlanan hak
sahipleri adına düzenlenmiş olan ve
kimlik belgesi olarak kendilerine verilen
Tanıtım Kartı ile birlikte
Devlet Hastanelerine başvuruları halinde ücretsiz tedavi hakkından yararlanabildiğinden,kuruluşlarımızda ücretsiz
bakım gören ve aylık bağlanmış olan
yaşlıların, ilgili Kanunun
sağladığı bu olanaktan -özel durumlar hariç- yararlanmalarının sağlanması ve
sınırlı mali olanaklara sahip Kurumumuzu rahatlatacağı hususunun göz ardı edilmemesi gerekmektedir.
Ø Ø Yaşlılık aylığı ile ilgili hususlar
Yönetmelikte ve bu Genelgenin içeriğinde yer aldığından ilgi (b)
Genelge yürürlükten kaldırılmıştır.
Ø Ø Son yıllarda kuruluşlarımıza ekonomik
yoksunluğu bulunmadığından ücretli bakım görmek üzere başvuran / ücretli bakım
görmekte olan bazı yaşlıların Genel Müdürlüğümüze gayri menkul
bağışlayarak ücretsiz bakım görme taleplerine sıklıkla rastlanmaktadır. Borçlar
Kanununun 235. ve müteakip maddeleri ; medeni haklarını kullanma ehliyeti olan
herkesin bağış yapabileceğini hükme bağlamıştır Bu tür talepler aşağıda
belirtilen hususlar çerçevesinde değerlendirilmelidir.
¨ ¨ Bağışçı yaşlının dilekçesinde;
¨ ¨ kanuni
mirasçıları bulunup / bulunmadığını belirtmesi ,
¨ ¨ Mirasçısı var
ise mahfuz hisse durumunu belirtmesi ,
¨ ¨ Dilekçe ekine ;
¨ ¨ taşınmazın
kendine ait olduğunu gösterir tapu senedi / belgesinin eklenmesi ,
¨ ¨ Tam
teşekküllü bir devlet hastanesinden alınan Sağlık Kurulu Raporu eklenmesi,
¨ ¨ Bağışçının ekonomik durumunun İl
Müdürlüğünce incelenerek bağış yaptığı takdirde kendini geçindirip,
geçindiremeyeceğine ilişkin detaylı bilgilerin yer aldığı sosyal inceleme
raporu düzenlenmesi ve sonuç bölümünde karara esas görüşlerin bildirilmesi ,
¨ ¨ Taşınmazın ekonomik değeri + kiraya
verilme + satılma + Genel Müdürlükçe kullanılabilme durumunun incelenmesi,
itilafa yol açan hisseli taşınmaz bağış taleplerinin değerlendirmeye
alınmaması,bu tür bağış talebi olan yaşlılara gayri menkullerini satması
hususunda rehberlik yapılması,
¨ ¨ Dilekçede belirtilen bağış şartı için
Genel Müdürlükten onay alınması (Yaşlı Hizmetleri ve Yapı İşleri Daire
Başkanlıkları işbirliği)
¨ ¨ İl Müdürlüğünce önerilen ve Genel Müdürlüğümüzce de uygun görülen bir görevliye tapu işlemlerini
yapmak üzere yetki verilmesi esastır.
Ø Ø Gayri menkul
bağışlama taleplerinin;aşağıda belirtilen hususlar dikkate alınarak
değerlendirilmesi gerekmektedir.
¨ ¨ çocuklarına /yakınlarına miras bırakmama amacıylan yaşlıların
sıkça bu yola başvurduğu,
¨ ¨ hisseli gayri menkullerin uygulamada
sorun oluşturduğu,
¨ ¨ kıraç ve verimsiz yerlerdeki gayri
menkullerin bağışına sıcak bakılmaması,
¨ ¨ köy / beldelerdeki evlerin ekonomik
değeri olmadığı ve teamül olarak kabul
edilmediği,
¨ ¨ şehir merkezlerindeki arsa ve evlerin
sosyal hizmet kuruluşu ya da lojman olarak değerlendirilme durumunun
incelenmesi,
Ø Ø Yönetmeliğin Ziyaretçiler başlıklı 86. Maddesinin 3. Fıkrasında; il
dışından kuruluşta bulunan yakınlarını ziyaret amacıyla gelen yaşlı
yakınlarının yılda en fazla üç kez üçer günü geçmeme ve üç kişilik oda
ücretini ödeme koşuluyla
kalabileceği hükmü yer almaktadır.
Kuruluşta kalması uygun görülen yaşlı yakınları ilgi ( f ) yazı ekinde yer alan
Makam Onayı ile saptanan kuruluşun
dahil olduğu ücret grubundaki B sınıfı
günlük oda ücreti üzerinden kalacağı gün sayısı kadar ödeme yapması gerekmektedir. İlgi (a) Genelge ekindeki
formlara ek olarak, Yatılı Ziyaretçi
Kalış Talep Formu ( YH-İDR-28 ) geliştirilerek, ek :10 ‘ da sunulmuştur.
Ø Ø Yönetmeliğin
ilgili maddesi uyarınca; huzurevi yaşlısı olup,bir başka ilde bulunan
yakınlarını ziyaret / sağlık amaçlı olarak huzurevi bulunan bir ile gitmek istemesi
/ gitme zorunluluğu olduğu hallerde o huzurevinde ( ücretli yaşlı ise; ilgili
ay bakım ücretini kendi kuruluşunda ödemiş olması koşulu ile ) misafir olarak kalabilmesi için öncelikle
kendi kuruluş müdürlüğüne konuyla ilgili dilekçe vermesi gerektiğinden,
İlgi (a) Genelge ekindeki formlara ek olarak, Misafir Yaşlı Kalış Talep
Formu ( YH-İDR-29 ) geliştirilerek, ek :11 ‘ de sunulmuştur. Kuruluş
Müdürlüğünce yaşlının gideceği Huzurevi Müdürlüğüne hitaben yazılması gereken yazı
da formlaştırılarak (Form YH-
İDR-30 ) , ek 12 ‘ de sunulmuştur.
Ø Ø İlgi (g) yazımızda ; ilgi (a) Genelge
ekindeki formlar ve Genel Müdürlüğümüze gönderilecek formların takvimine
ilişkin işleyişte oluşan aksaklıklar yer almaktadır. Aradan geçen yaklaşık 9
aylık sürede yazıda belirtilen hususların önemli bir bölümünün ortadan kalktığı gözlenmekte ve bu durumdan
mutluluk duyulmaktadır. Ancak özellikle birden fazla Huzurevi bulunan İl
Müdürlüklerince, Genel Müdürlüğümüze
ulaştırılması gereken formların tüm huzurevlerinden gelmesinin beklenmesi ve
tümünü birlikte gönderilmek istenmesi işleyişte aksamalara yol açtığından,bu
konuya özel duyarlılık gösterilmesi gerekmektedir.
Ø Ø Standart Formlar arasında yer alan “Yaşlı Beklentileri Araştırması ve Yaşlı
Beklentileri Listesi “ (Form İDR-27-A/B) nin de bundan böyle çift rakamlı (
2002-2004-2006-2008-2010 vb,) yıllarda
uygulanması gerekmektedir. Kuruluş hizmetlerini iyileştirme ve
değerlendirme amacıyla kuruluş Müdürlüklerinin bu araştırmayı yapma hakkı
saklıdır.
Ø Ø Ayrıca emek, zaman ve kaynak israfının
önlenmesi amacıyla tüm tertip ve nakil belgelerinin ikişer nüsha olarak
eksiksiz iki ayrı zarf halinde gönderilmesi, işleyişi hızlandırarak,yaşlının
mağduriyetini önleyeceğinden bu hususa itina gösterilmesi gerekmektedir.
Huzurevi
ve Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezlerimizde bakım ve koruma altına alınan
değerli büyüklerimize, istenilen düzeyde hizmet verilebilmesi için işleyişe
ilişkin düzenlemelerin yer aldığı bu Genelgenin titizlikle uygulanması
hususunda bilgilerinizi ve gereğini rica ederim.
Mehmet ÖZDAL
Genel Müdür
Ek:11
DAĞITIM :
C Planı
se