SHÇEK Teftiş Kurulu

 

A N K A R A

18.06.2004

SAYI   : B.02.1.SÇE.0.11.00.03/M-5-4/2004/83                                            

KONU : 3413 Sayılı Yasa ve Form-A Belgesi Hakkında Genelge

 

 

G E N E L G E

2004/13

 

2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununa 3413 sayılı Kanun ile eklenen Ek I. Madde ile kamu kurum ve kuruluşları, reşit olana kadar Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından bakılan ve korunan çocuklar için hangi statüde olursa olsun serbest kadro mevcutlarının binde biri nispetindeki kısmını ayırarak, bu çocuklar arasında yapılacak giriş sınavlarında başarılı olanların atamalarının yapılacağı hükmü bağlanmıştır.

 

3413 sayılı Yasanın amacı; her yıl sayıları giderek artan korunmaya muhtaç çocukların topluma kazandırmak, öğrenimini veya 18 yaşını tamamlayarak yurttan ayrılma aşamasına gelen gençleri sosyal güvenceye ve üretim sürecine katmaktır.

 

Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü’ne bağlı kuruluşlarda reşit oluncaya kadar bakılan korunmaya muhtaç çocuklara, ilgili kuruluşlarca söz konusu Yasadan yararlanabilmeleri için, 02 Mart 1995 tarih ve 22218 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Korunmaya Muhtaç Çocukların İşe Yerleştirilmelerine İlişkin Tüzüğün 5. Maddesinde istenilen bilgileri içeren Form-A belgesi düzenlenmektedir.

 

Form-A belgesi, haklarında korunma kararı alınmış olup da; reşit oluncaya kadar;

 

* Bir sosyal hizmet kuruluşunda kalmış,

* Bir koruyucu aile yanına yerleştirilmiş,

* Ayni-Nakdi yardım yapılarak ailesinin yanına gönderilmiş korunmaya muhtaç çocuklar hakkında kuruluşun sosyal servis elemanlarınca, (Sosyal Hizmet Uzmanı, Psikolog, Çocuk Gelişimcisi) kuruluşta sosyal servis elemanı yok ise bunun mutlaka belirtilmesi, Ayni-Nakdi yardım ile ailesi yanında desteklenen çocuklara da il sosyal hizmetler müdürlüğünce bir defaya mahsus olmak üzere düzenlenen formdur.

 

 

Form-A belgesi:

 

* 18 yaşını kuruluşta tamamlayıp öğrenimi biten gençler için aynı ay içerisinde,

* Öğrenimine devam ederken 18 yaşını tamamlayan gençler için öğrenim bitiminde,

* Yüksek öğrenime devam ederken işe girmek isteyen gençler için ise ilgililerden alınacak dilekçe sonucunda,

* 18 yaşını tamamlayan ve herhangi bir nedenle kuruluşta kalmaya devam eden gençler için ise korunma kararının kaldırılması beklenilmeden hazırlanacak, kuruluş müdürlüğünce mühürlenen ve imzalanan belgenin (Form-A belgesi) aslı, ayni-nakdi yardım belgesinin aslı ya da onaylıı birer örneği, öğrenim belgesi örneği, koruyucu aile yanında kaldığına dair belgeler ve kuruluşta kalmakta iken evlenerek reşit olan çocukların evlenme cüzdan örneği ile birlikte Genel Müdürlüğe gönderilecektir.

 

          Bu nedenle;

 

          1- Form-A belgesinde yer alan bilgilerde olabilecek değişiklikler (askerlik, öğrenim durumu, medeni hal, adres değişikliği, telefon, vb.) ilgilinin daha önce gönderilen formundaki öğrenim durumu belirtilerek üst yazı ile Genel Müdürlüğe bildirilecek, bu gerekçelerle ikinci bir Form-A belgesi kesinlikle düzenlenmeyecektir.

 

          2- Bilgiler eksiksiz olarak düzenlenecektir. (Korunma kararı alındıktan sonra çocuğun ileride mağdur olmaması açısından nüfus kayıt bilgileri ile korunma kararının karşılaştırılarak ilgilinin bilgilerinin teyid edilmesi, (ana baba adı, doğum tarihi, doğum yeri, karar tarihi) olabilecek yanlışlıkların zamanında ilgili mahkemeye başvurularak düzeltme talebinde bulunulması gerekmektedir.

 

a) Tarih bilgileri gün-ay ve yıl olarak yazılacaktır.

^{b) En son mezun olduğu okul bölümü açık olarak belirtilecektir. Örneğin endüstri meslek lisesi torna tesviye bölümü, kız meslek lisesi giyim bölümü,}

^{c) Gencin meslek veya sanatı, sahip olduğu belge, (ehliyet, bilgisayar, aşçılık, servis, bonservis, sertifika v.b. form üzerine işlenerek birer örnekleri onaylanarak forma eklenecektir.}

^{d) 657 sayılı Devlet Memurları Yasasının 48. Maddesi 7. bendi gereği bedensel ve zihinsel gücünden % 40 ve üzerinde mahrum olanlar genel hükümler çerçevesinde memur olamadıklarından bu çocuklar hakkında Form-A belgeleri düzenlenmeyecek, İş Kurumu Genel Müdürlüğü’ne başvurularının yapılarak yerel düzeyde takip edilmeleri sağlanacaktır.    % 40’ın altıda sakatlığı bulunanların ise resmi sağlık raporu (yeni tarihli) ile bu durumları belgelendirilerek Form-A’ya eklenecektir.}

 

3- Koruyucu aile yanına ya da ayni-nakdi yardımla ailesi yanına verilen çocuk hakkındaki Form-A belgesi, çocuğu takip eden il müdürlüğü tarafından düzenlenecek, bu konuda gereksinim duyulan bilgi belgeler ilgili kuruluştan istenecektir.

 

4- Hakkında korunma kararı bulunan, ancak kuruluşta yer olmaması nedeniyle ya da başka bir nedenle Kurumun vermiş olduğu hizmet modellerinden birinden reşit oluncaya kadar yararlanmayan çocuklara Form-A belgesi düzenlenmeyecektir.

 

5- Korunma altında iken aileye dönüş programı çerçevesinde ya da kuruluşların kapasite üstü olması nedeniyle korunma altına alınmış olup da, ayni – nakdi yardımla desteklenmek üzere ailesine verilen ancak, bu çocukların iyi takip edilmemeleri nedeniyle (reşit oluncaya kadar ayni – nakdi yardımla desteklenmeyen) ileride hak mahrumiyetine uğradıkları tespit edilmiştir.

 

Bu nedenle; ayni – nakdi yardımla desteklenmek üzere ailesi yanına verilen çocukların (ileride bir hak kaybına uğramaması ya da hak sahibi olmaması açısından) durum ve takiplerin iyi yapılarak, ayni – nakdi yardımın yapılması gerekiyor ise reşit oluncaya kadar yardımın kesintisiz yapılması, korunmayı gerektiren şartlar ortadan kalkmış ise de ilgili Mevzuat ve Genelgeler çerçevesinde gerekli iş ve işlemlerin yürütülmesi gerekmektedir.

 

6- Nakil ile kuruluşa gelen çocuğun korunma kararının olup olmadığı kontrol edilerek, olmadığı takdirde il müdürlüğü kanalıyla geldiği kuruluştan araştırılacaktır.

 

7- 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 40. Maddesinin en son fıkrasında “bir meslek veya sanat okulunu bitirenler en az 15 yaşını doldurmuş olmak ve Türk Medeni Kanununun 12. Maddesine göre kaza-i rüşt kararı almak şartıyla Devlet Memurluklarına atanabilirler” hükmüne yer verilerek istisnai bir durum düzenlenmiştir.

 

Yukarıdaki bilgilerden de anlaşılacağı üzere; bir meslek veya sanat okulunu (Ticaret lisesi, kız meslek lisesi, endüstri meslek lisesi, sağlık meslek lisesi) 18 yaşını ikmal etmeden fakat 15 yaşını ikmal etmiş olarak bitiren gençlerin 3413 sayılı Kanunun getirdiği haktan yararlanabilmeleri için öncelikle Türk Medeni Kanununun 12. Maddesine göre haklarında ilgili mahkemeden kaza-i rüşt kararı alınması zorunludur.

 

Sözkonusu kararın alınması halinde bu çocuklarımız hakkında Form-A belgesi düzenlenir ve iş sınavlarına girmeye hak kazanırlar.

 

Kaza-i rüşt kararının bir örneği kuruluş müdürlüğünce onaylanarak Form-A belgesi ekinde Genel Müdürlüğe gönderilecektir.

 

8- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 41. Maddesinde “genel olarak ortaokulu bitirenlerin memur olabileceği, ortaokul mezunlarından istekli bulunmadığı takdirde ilkokulu bitirenlerin de alınmasının caiz olacağına” dair düzenleme yapılmıştır.

 

Milli Eğitim Bakanlığı İlköğretim Genel Müdürlüğü “222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Yasası ve bu doğrultuda düzenlenen İlköğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 65. Maddesinde; “ilköğretim okullarına devam ederek veya dışarıdan bitirme sınavlarına girerek 8. sınıfı bitirenlere ilköğretim diploması verilebileceği belirtilmiştir.

 

İlköğretimini tamamlamadan herhangi bir nedenle ara sınıflardan ayrılan ilköğretim çağındaki çocuklar, ilgili yönetmeliğin 20. Maddesine göre; sınavla durumlarına uygun sınıflara kaydedilerek veya açık ilköğretime devam ederek öğrenimlerini tamamlamaları gerekmektedir.

 

Söz edilen yasal mevzuat karşısında ilköğretim mezunu olmayan, ancak (6.7. ara sınıftan ayrılan) reşit olarak kuruluşunuzdan ayrılan gençlerimize Form-A belgesinin doldurulabileceği, ancak ileride bir hak mahrumiyetine uğramaması açısından bu durumda bulunan çocuklarımızın mutlaka ilköğretimi bitirmelerinin sağlanması için gerekli çabanın gösterilmesi gerekmektedir.

 

9- Haklarında korunma kararı alınmış olup kuruluşlarımızda bakılmakta iken, izinsiz olarak ayrılan ve kaçak duruma düşen çocuklarla ilgili olarak yapılacak işlemler, Genel Müdürlüğümüz tarafından düzenlenen genelgelerle belirlenmiştir. Buna göre, anılan çocukların durumunun en kısa zamanda Emniyet Müdürlüklerine bildirilmesi zorunludur. Emniyet ve İl Müdürlüklerince yapılan araştırmalar sonucu 5 yıl içinde tespiti yapılamayan çocukların korunma kararlarının kaldırılması gerekmektedir.

 

Danıştay 12.Daire’nin 29.03.2001 gün ve 1999/767 E. 2001/1240 K. sayılı kararında da belirtildiği üzere, 3413 sayılı Kanunun amacının, korunmaya muhtaç çocukları topluma kazandırmak, 18 yaşını tamamlayan bu çocuklara iş bulma olanağı yaratmak olduğu dikkate alındığında, Kuruma ait kuruluşlarda reşit olana kadar kalmadıkları gerekçesiyle söz konusu çocukların iş bulma olanağından yoksun bırakılmaları hakkaniyet ilkesine aykırı bulunmakta olduğu belirtilmektedir.

 

Ancak konuya ilişkin olarak çıkabilecek suiistimallerin önlenmesi açısından, Form-A’yı düzenleyen ve gönderen birimler, korunma altında iken kuruluşu izinsiz terk ederek bilahare reşit olan gençlerle ilgili olarak;

 

a) Gencin 18 yaşını ikmal ettiği tarih itibari ile korunma altına alınma gerekçelerinin mevcut olduğu, kaçaklığı süresinde sosyo-ekonomik durumunda olumlu bir gelişmenin bulunmadığı,

 

b) Form-A’sının düzenlemesinde idari ve hukuki yönden herhangi bir suiistimalin olmadığı görüşünü (her defasında) Genel Müdürlüğümüze yazılı olarak bildirerek olası suiistimallerde ilgililerin sorumluluk almaları şartıyla Form-A’ları (kaçak olduğu süre içerisinde yapılan iş ve işlemlerle ilgili bilgi ve belgelerin  onaylanarak) gönderilebilir.

 

İdari ve cezai sorumluluğun mahallindeki yetkililerce alınmaması durumunda kaçak çocuğun Form-A’sının gönderilmemesi gerekmektedir. Ayrıca, Tüzük’ün 7. Maddesi gereği, kişinin bir sosyal hizmet kuruluşunda kaldığının tespitinin mahkeme kararı ile olabileceği hususunda bilgilendirilmesi yoluna gidilmelidir.

 

10- 3413 sayılı Yasa ve buna bağlı olarak çıkarılan “Tüzük” gereğince çocukların bu haktan bir kereye mahsus yararlanacakları ve yasa hakkında kuruluş yetkililerince iş yaşamlarında güçlüklerle karşılaşmamaları için genel hatlarıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hakkında bilgilendirilmeleri gerekmektedir.

 

11-  Haklarında korunma kararı alınmış olup da, kuruluşlarımızda korunma ve bakım altında iken, reşit olmadan ailelerinin yazılı talepleri ve korunma şartlarını gerektiren hallerin ortadan kalkması sonucunda korunma kararları kaldırılarak kuruluşlarımızdan ilişiği kesilen gençlerimiz bulunmaktadır. Korunma kararları ilgili mahkemelerce kaldırılan bu gençlerimiz Korunmaya Muhtaç Çocukların İşe Yerleştirilmesine İlişkin Tüzük’te belirtilen şartları taşımadıkları için 3413 sayılı Yasadan yararlanamazlar.

 

Bu nedenle, il sosyal hizmetler müdürlüklerinin yönlendirmeleri sonucunda çocuklardan söz konusu yasadan yararlanmak için dilekçeler gelmektedir. Bu tür taleplere çocukların kişisel dosyalarının en son kaldıkları kuruluşlarda ya da il müdürlüklerinde olması nedeniyle kuruluş ya da il müdürlüğü düzeyinde değerlendirilerek yanıt verilmesi gerekmektedir.

 

12- Bilindiği üzere 2828 sayılı Kanunun 24. Maddesinde korunma kararının süresi ve kaldırılması ile ilgili gerekli açıklama yapılmıştır. Bu açıklamalara ilave olarak korunma kararı çocuk reşit olduğunda - ilgili mahkemeye kararın uzatılması teklif edilmediyse – mahkemeye başvurulmadan kendiliğinden kalkmaktadır. Bu durumlarda çocuğun doğum tarihi esas alınarak reşit olduğu tarih itibarıyla korunma kararı kalkmaktadır. Örneğin 01.01.1980 doğumlu çocuğumuz, 01.01.1998 tarihi itibarıyla reşit olduğundan hakkındaki korunma kararı 01.01.1998 tarihinde kendiliğinden kalkmaktadır.

 

Genel Müdürlüğümüze ulaşan bilgilerden Form-A belgesi düzenlenen çocukların kuruluşla ilişkilerinin kesildiği bir başka deyişle Form-A belgesi ile ilişik kesmenin her zaman birlikte düşünüldüğü anlaşılmıştır.

 

Her çocuğun aile koşulları bir diğerinden farklı olmakla birlikte, her durum ve koşulda Form-A belgesi düzenlenen kişinin kuruluşla ilişkisinin kesilmemesi gerekmektedir. Şöyle ki; çocuğun gidecek yeri bulunmuyorsa, kısa süreli, kuruluşta kalmasında yarar var ise bir süre daha kuruluşta misafir edilebilmeli, ancak bu sürede işe girebileceği de düşünülerek Form-A belgesi düzenlenmeli, Form-A belgesinde ilgili bölüme kuruluşta kalma nedeni belirtilmelidir.

 

Ayrıca, Genel Müdürlüğümüz hizmetlerinden (koruyucu aile, ayni-nakdi yardım) yararlandırılmaksızın, aile koşullarının iyileşmesi nedeniyle aile yakınları tarafından reşit olmadan Kurum bakımından alınan çocukların korunma kararının kaldırılması zorunludur. Bu hususun yerine getirilmemiş olması sonucu değiştirmeyecektir.

 

MESLEK EDİNDİRME VE REHBERLİK KONUSUNDA DİKKAT EDİLECEK HUSUSSLAR:

 

Öğrenimini sürdüren gençlerden üniversiteye gitmek isteyenlerin klasik liseye devam etmeleri, diğerlerinin ticaret lisesi, sağlık meslek lisesi, endüstri meslek lisesi, elektrik-elektronik bölümlerine gitmeleri konusunda rehberlik yapılması ve okumaları yönünde teşvik edilmeleri gerekmektedir.

 

Onsekiz yaşını doldurarak kuruluşlarımızdan ayrılan çocuklar olanaklar ölçüsünde Kurum hizmetlerinden yararlandırılacaktır. Bu çocuklarımızdan lise ve dengi okulu mezunu gençlerimize daktilo ve bilgisayar konularında sertifika almaları için destek verilecek, alınan belgelerin bir örneği ilgilinin öğrenim durum (varsa bölümü de) belirtilerek Genel Müdürlüğe gönderilecektir.

 

Çocuklarımızın katılacakları iş sınavlarına kılık – kıyafet anlamında devlet memuruna yakışır biçimde giyinmeleri sağlanacaktır.

 

3413 sayılı Yasanın uygulanmasına yönelik çocukların işe yerleştirilmesine esas olan isim listelerini kamu kurum ve kuruluşlarına gönderme yetkisi Genel Müdürlüğümüz sorumluluğundadır. İl Müdürlükleri gerekli halde Genel Müdürlükle koordinasyon sağlayacaktır.

 

Sonuç olarak, Genel Müdürlükçe gönderilen Genelge, Yönerge ve diğer yazıların ilgili birim veya görevlilere tebliğini, yanlış işlem yapanlar hakkında yasal işlem yapılacağı konusunda bilgilerinizi ve gereğini arz ederim.

 

 

(Imza)   

     Dr. Cafer TATLIBAL

       Genel Müdür V.

 

DAĞITIM     :

D - PLANI