SHÇEK Teftiş Kurulu

T.C. BAŞBAKANLIK SOSYAL HİZMETLER VE ÇOCUK ESİRGEME KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

SAYI : B.02.1.SÇE.0.11.00.01/M-5-4/2005/ 79

KONU : Ayni ve Nakdi Yardım Desteği ile Eve Dönüş Uygulamalarında Dikkat Edilecek Hususlar.

A N K A R A

14.4.2005

GENELGE

2005\04

İLGİ: 20.04.2004 tarih ve B.02.1.SÇE.0.10.00.01/04-1098 sayılı Eve Dönüş Projesi ile ilgili yazı

Son yıllarda çocukları koruma hizmetlerine ilişkin bütün dünya üzerinde durulan yaklaşım, aile birliğinin korunması yaklaşımıdır. Bu yaklaşım; çocuğun kendi evi dışında bir kuruma yerleştirilmesi yerine ailesi yanında yaşamını sürdürmesine imkan tanınmasıdır.

Ekonomik, sosyal ve kültürel yönden gelişmiş olan ülkelerde korunmaya muhtaç çocuklara aile yanında bakım hizmeti sağlanmakta, kurum bakımı çok acil durumlarda ve aile yanında bakılamayacak çocuklar için uygulanmaktadır.

Ülkemizde ise korunmaya muhtaç çocuklara verilen hizmetlerin kurum bakımında yoğunlaştığı görülmektedir. Bu modelin çocukların fiziksel, duygusal ve zihinsel gelişimini ve sağlıklı sosyalleşmelerini sağlamakta yetersiz kaldığı bilinmektedir.

Geçici bir bakım modeli olması beklenen kurum bakımına alınan çocukların ve ailelerinin izlenip desteklenmesine yönelik çalışmaların yeterince yapılamaması, çocukların uzun süre kurum bakımında kalmalarına neden olmakta ve çocuğun topluma erken katılımını engellemektedir.

Ailelerin genellikle kriz dönemlerinde iken müracaat ederek çocuklarına bakamadıklarını belirttikleri, her ailenin içerisinde bulunduğu psikolojik, sosyal ve ekonomik şartlar nedeniyle kriz dönemlerini farklı sürelerde atlatabildikleri bilinmektedir. Bu tür hassas dönemler özellikle izlenmeli ve kriz dönemini atlatan aile ve çocukların durumları süratle yeniden değerlendirilmelidir.

Bir çocuğun kişilik gelişiminde ve sosyalleşmesinde en iyi kuruluş bakımının bile aile ortamından daha yetersiz kaldığının bilimsel verilerle ortaya konulduğu bilinmektedir.

2828 sayılı SHÇEK Kanununun 9. maddesi (b) bendinde “öncelikle çocuğun aile içinde yetiştirilmesi ve desteklenmesi için aileyi eğitim, danışmanlık ve sosyal yardımlarla güçlendirmek” kurumumuzun görevleri arasında sayılmaktadır.

Bu görüşler ve uygulamalar doğrultusunda Genel Müdürlüğümüz hizmet öncelikleri;

a) Ayni ve Nakdi Yardım ile aile yanında bakım,

b) Koruyucu aile yanında bakım,

c) Evlat edindirme yoluyla aile yanında bakım,

d) Çok acil durumlarda (ihmal, istismar, kötü muamele) ve çeşitli nedenlerle aile yakınları yanında bakılamayacak durumda olan çocuklar için kurum bakımı şeklinde belirlenmiştir.

Genel Müdürlüğümüz hizmet öncelikleri aileye verilecek yardım miktarının arttırılması ve yapılacak yardımlarda korunmaya muhtaç çocuklara öncelik verilmesi yolunda 31.03.2005 tarih ve 25772 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan yönetmelikte nakdi yardım miktarı en yüksek devlet memuru aylığının ( ek gösterge dahil) % 40’ı olarak belirlenmiştir. Gerçekleştirilen bu artışla çocuk başına ödenecek aylık nakdi yardım miktarı % 100 arttırılmıştır.

Ayni ve Nakdi Yardım Yönetmelik değişikliği doğrultusunda hazırlanan 31.03.2005 tarih ve 2005/03 sayılı Ayni ve Nakdi Yardım uygulamalarında dikkat edilecek hususlarla ilgili genelge hükümlerine titizlikle uyulması gerekmektedir.

Bu doğrultuda;

1-Çocuk Yuvaları ve Yetiştirme Yurtlarında barındırılan korunmaya muhtaç çocukların gerek devlete yüklediği maliyet, gerek kurum bakımındaki hizmetlerin işlevsel olmaktan çıkması, gerekse çocuğun aile ortamında büyütülmesinin kurum ortamında bakımına oranla sosyal ve duygusal gelişimine daha fazla katkı sağlayacağından, çocuğun aile ortamında kalmasının sakıncalı veya riskli olacağı belirlenmedikçe, ailenin ayni-nakdi yardım yoluyla desteklenerek çocuğun aile yanında bakımına öncelik verilmesi,

2- Çocuk Yuvaları ve Yetiştirme Yurtlarında korunma altında bulunan çocuklardan aile yanına dönmesi muhtemel olanların (uzun süreli olarak ailesinin yanına izinli verilenler, sık sık yakınları tarafından ziyaret edilenler vb.) Koordinasyon ve Değerlendirme Kurulu toplantılarında tartışılarak belirlenmesi, çocuk ve ailesi ile mesleki çalışma yapılmasına karar verilmesi,

3- İlk aşamada belirlenen çocukların isim listelerinin en geç 16 Mayıs 2005, yapılan çalışmalara ait sonuçların ise 12 Ağustos 2005 tarihine kadar Aile ve Çocuk Hizmetleri Daire Başkanlığı ve Yetiştirme Yurtları Daire Başkanlığı’na gönderilmesi,

Söz konusu sonuçların her yıl Haziran ve Aralık aylarının son haftası ilgili Daire Başkanlıklarına rutin olarak bildirilmesi,

4- Belirlenen çocuklar ve aileleri ile sosyal hizmet uzmanı tarafından yapılacak mesleki çalışma ve sosyal inceleme sonucu ayni-nakdi yardım hizmetinden yararlandırılması uygun görülen çocukların aile yanına yerleştirilmesi ve nakdi yardım sürecinin başlatılması,

5 -Yapılacak inceleme sonucu ayni-nakdi yardım hizmetine uygun olduğu tespit edilen ancak olumlu sonuç alınamayan aile ve çocuklarla mesleki çalışmalar yapılması gerekirse kuruluş idareci ve diğer çalışanlarının da desteğinin sağlanması,

6-Sosyal inceleme sonucu korunma kararının kaldırılması veya ayni-nakdi yardım hizmetine uygun olduğu tespit edilmesine rağmen velayeti altında bulunan çocuklarına karşı sorumluluklarını yerine getirmeyen ailelere, Medeni Kanun ve Türk Ceza Kanununun ilgili maddeleri uyarınca gerekli yasal işlemlerin başlatılması, (üvey anne/baba tarafından istenmemesi, eğitim, 3413 sayılı yasanın istismarı)

7-Ayni-nakdi yardım hizmetleri ile ailesi veya yakınları yanında bakımları sağlanan korunma kararlı çocuk ve gençlerin; korunma kararları kalkmadığı sürece Kurumun himayesi altında sayılacağı için, kuruluşlarda bakım ve koruma altında bulunan çocuk ve gençlere sağlanan tedavi yadımlarından korunma kararları kaldırılıncaya kadar kuruluşlarda bakılan çocuklar gibi yararlandırılması ve sağlık karnesi çıkartılması, ancak ailesi herhangi bir Sosyal Güvenlik Sistemine bağlı ise tedavi giderlerinin ailesi tarafından karşılanması,

Aynı şekilde eğitim,öğretim ve giyim yardımlarından da korunma kararları kaldırılıncaya kadar yararlandırılması, ancak bu özellikte olan çocuk ve gençlere Ayni-Nakdi Yardım Yönetmeliği gereğince ayni yardım yapılmış ise aynı zamanda kuruluşta kayıtlı olmalarından dolayı tekrar bu tür yardımların yapılmaması,

Korunma kararlı olup Ayni ve Nakdi Yardım ile aile yanında desteklenen çocuk ve gençlere yönetmelikte belirtilen giyecek malzemelerinin her yıl Nisan ve Eylül aylarında ayni olarak verilmesi,

Korunma kararlı olup Ayni ve Nakdi Yardım ile aile yanında desteklenen çocuk ve gençlere eğitim-öğretim ihtiyaçlarının öğrenim gördüğü okul ve sınıfın ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde her yıl Eylül ayında ayni olarak verilmesi,

8-Korunma kararlı olup Ayni ve Nakdi Yardım ile aile yanında desteklenen çocukların harçlıklarının, Ayni ve Nakdi Yardım ödemesi için İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğünce ilgili bankada açılmış olan hesap numarasına her ayın 5 ine kadar yatırılması,

9- Korunma kararlı olup ayni-nakdi yardımla aile yanında bakılan çocukların, 3413 sayılı yasa ve ilgili tüzük gereği yararlandırılmasıyla ilgili iş ve işlemlerin, 18 Haziran 2004 tarih ve 2004/13 sayılı “3413 Sayılı Yasa ve Form-A Belgesi Hakkındaki Genelgenin” 5. Maddesi çerçevesinde yürütülmesi,

10-Çocukların farklı illerde ikamet eden aileleri hakkında hazırlanması istenen sosyal inceleme raporu düzenlenirken, çocuğun bulunduğu kuruluş tarafından düzenlenen sosyal inceleme raporlarında belirtilen görüş ve önerilerin göz önünde bulundurulması,

11-Korunma kararlı olup, kuruluşta kayıtlı bulunan ve ayni nakdi yardımdan yararlandırılarak ailesi yanında bakımı sağlanan çocuklardan, bulundukları ikamet merkezlerinde okul bulunmayan ve taşımalı eğitimden de yararlanamayanlar ile okula gidiş-dönüş için toplu taşıma aracı kullananlara, sosyal inceleme raporunda belirtilmek kaydıyla, yol ücretinin harçlıklara dahil edilerek ödenmesi,

12-Korunma kararlı olup, kuruluşta kayıtlı bulunan ve ayni-nakdi yardımdan yararlandırılarak ailesi yanında bakımı sağlanan çocukların, gerekirse ilgili dershanelerle görüşülerek ücretsiz veya yerel imkan ve kaynaklar kullanılarak dershanelerden yararlandırılması,

13-Ayni ve Nakdi Yardım ile aile yanında desteklenen çocuk ve gençlere sağlanacak hizmetlerde aile veya yakınlarının yükümlülüklerinin yazılı olarak ilgili idarece aile veya yakınlarına bildirilmesi,

14-Söz konusu incelemelerin zamanında yapılabilmesi için İl Sosyal Hizmetler Müdürlüklerinin araç talebi durumunda diğer kamu kurum ve kuruluşlarındaki araçların Mülki Amirlerce tahsis edilmesinin sağlanması,

konularında gereğini önemle arz ederim.

İsmail BARIŞ

Genel Müdür V.

DAĞITIM :

C Planı

se