SHÇEK Teftiş Kurulu
T.C.
BAŞBAKANLIK
SOSYAL
HİZMETLER ÇOCUK ESİRGEME KURUMU
GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
ANKARA
14 Ekim 1994
SAYI :
B.02.1.SÇE.0.73.00.02(Mİ)-94/1278
KONU :
Vergi iadesi
1994/
Bilindiği üzere, 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 63. maddesine 3946 Sayılı Kanunla eklenen 5 numaralı bentte belirtilen ücretlilerin kendisi, eşi ve çocuklarının yaptığı harcamalardan, 18.05.1994 tarih ve 21938 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 176 Seri No’lu Gelir Vergisi Genel Tebliği konusu, aşağıda kapsamları açıklanmış olan Eğitim, Sağlık, Gıda, Giyim ve Kira harcamalarına özel gider indirimi uygulanacaktır.
1-
1-
EĞİTİM
GİDERLERİ:
Eğitim ve
öğretim Kurumları ile ana okulu, kreş ve dersanelere eğitim amacıyla yapılan
ödemeler ile kurs ücretleri, kitap ve kırtasiye alımları için yapılan
harcamalar özel gider indirimine esas alınacaktır.
2-
2-
SAĞLIK
GİDERLERİ:
Ücretlinin
yaptığı ilaç masrafı, sağlık malzemesi ve hastane giderleri ile muayene,
tahlil, ameliyat, fizik tedavi ve diş protez ücretleri, gözlük ve lens alımları
gibi sağlık harcamaları özel gider indirimine konu teşkil edecektir.
Ücretlinin yaptığı bu harcamaların bir
kısmının işverenlerce karşılanması halinde, ücretlinin kendisinin karşıladığı
harcama tutarı, özel gider indirimine konu olacaktır.
3- 3- GIDA
GİDERLERİ:
Gıda
giderleri kapsamında her türlü yiyecek ve içecek için yapılan harcamalar yer
almaktadır. Ancak, içecek giderlerinden
sigara, alkollü içkiler ve bira bu kapsamda değerlendirilmeyecektir.
Evlerde
beslenen kuş, kedi, köpek gibi hayvanlar ile diğer hayvanların tüketimi için
alınan yem, mama ve sair gıda maddelerine dair harcamalar gıda giderleri
kapsamına girmeyecek ve özel gider indirimine konu teşkil etmeyecektir.
4- 4- GİYİM
GİDERLERİ:
Giyim
giderlerinden kumaş, hazır elbise, ayakkabı, şapka, iç çamaşırı, gömlek,çorap,
kemer gibi giyime yönelik her türlü malların
satın alınması için yapılan harcamalar ile bunlara ilişkin dikim, tamir, onarım
gibi harcamalar özel gider indirimine konu olacaktır.
5- 5- KİRA
GİDERLERİ:
İkamet edilen
konut için yapılan kira ödemesinin tamamının anlaşılması gerekir.
Bu
uygulamada, kiranın defaten veya birkaç aylık veya aylık ödemeler itibariyle
ödenmesinin önemi bulunmamaktadır. Ancak, kira ödemesinin kapsadığı dönem
belgede belirtilecektir, kira kontratının fotokopisi bir defaya mahsus olmak
üzere ilgili birime verilecektir.
Yukarıda
sayılan harcamaların özel gider indirimine konu olabilmesi için:
-
-
-
-
Harcamaların
Türkiye sınırları içerisinde yapılması,
-
-
-
-
Harcamaların
gelir ve kurumlar vergisine tabii olan mükelleflerden alınan belgelerle,
belgelenmesi şarttır
Türkiye’de
yapılmayan harcamalar özel gider indirimine konu olmayacaktır.
Ayrıca
yapılan harcamaların ücretlinin kendisi, eşi ve çocuklar tarafından yapılması ve
satın alınan mal ve hizmetlerin bunlar tarafından tüketilmesi, gerekmektedir.
Ücretlinin ücreti ile uygun olmayan veya bunlar tarafından tüketilmeyen mal ve
hizmetler özel gider indirimine konu teşkil etmeyecektir.
Öte yandan,
Türkiye’deki harcamaların gelir ve kurumlar vergisine tabii olan, gelir ve
kurumlar vergisi mükelleflerine yapılması ve niteliklere aşağıda açıklanan
belgelerle, belgelenmesi şarttır. Kurumlar vergisi kanununun 7. maddesi veya
kendi özel kanunlarında yer olan hükümlerle kurumlar vergisi muafiyeti tanınan
kurumlardan yapılan harcamalar, özel gider indirimine konu harcama olarak kabul
edilmeyecektir. Ancak, vergi muafiyeti tanınmamış Vakıflar ve Bakanlar
Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıfların iktisadi işletmeleri Kurumlar vergisine
tabii olduğundan bu nitelikteki vakıfların iktisadi işletmelerine ait harcama
belgeleri, özel gider indirimine konu olacaktır.
Bu nedenle,
genel, katma ve özel bütçeli Kurumlara yapılan eğitim, sağlık ve gıda
harcamaları bu kapsamda değerlendirilmeyecek ve bu harcamalar özel gider
indirimine konu edilmeyecektir. Ayrıca, kamu kurum ve kuruluşlarına yapılan
kira ödemeleri de bu nitelikte kabul edilecektir. Diğer bir ifade ile olmayan
kişi kurum ve kuruluşlara kira ödemesi yapılması halinde, bu harcamalar, özel
gider indirimine konu teşkil etmeyecektir.
Diğer
taraftan, kurumlar vergisi kanununun 8.maddesinde yer alan istisnalardan
yararlanan kurumlar ile bu maddenin 3946 sayılı kanunla değişmeden önceki
hükümlerinde yer alan ve istisna uygulaması devam eden eğitim ve sağlık
kurumlarına yapılan ödemeler (harcamalar), özel gider indirimine konu
olacaktır.
Tahakkuk işlemlerinde 1 Ocak- 31 Aralık dönemine ilişkin
harcama belgelerinin 1/3’ü değerlendirmeye esas alınacaktır. Ancak, bu 1/3’lük
oran harcamanın yapıldığı yıla ait gelir vergisi matrahının % 35’ini geçemez.
Bakanlar Kurulu’nun 5 Nisan 1994 tarih
ve 21896 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 94/5371 sayılı kararı ile yukarıda
belirtilen % 35’lik oran, 1994 yılı için % 23 olarak tesbit edilmiştir.
ÖZEL GİDER
İNDİRİMİNE KONU OLACAK HARCAMA BELGELERİ:
Ücretliler,
özel gider indirimine konu olan harcamalarını, gelir ve kurumlar vergisi
mükelleflerinden alacakları, fatura, serbest meslek makbuzu, perakende satış
fişi, ödeme kaydedici cihazlara ait satış (Yazar kasa) fişi ile
belgeleyeceklerdir.
Bu belgeler
de yer alması gereken bilgiler ile ilgili esaslar 2.2.1985 tarih ve 18654
sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Vergi Usul Kanunu Uyarınca Vergi Mükellefleri
Tarafından Kullanılan Belgelerin Basımı ve Dağıtımı Hakkında Yönetmelik” ve bu
konudaki, Vergi Usul Genel Tebliğlerinde açıklanmıştır.
Vergi Usul
Kanunu genel tebliğinde, kurumlar vergisinde muaf olan kurumların,
düzenleyecekleri belgelerde ve ödeme kaydedici cihazlara ait satış (yazar kasa)
fişlerinde, “Kurumlar Vergisinden Muaftır” ibaresine yer verilmesi
gerekmektedir. Bu ibare konulan belgeler, özel gider indirimine konu
edilmeyecektir.
Gelir Vergisi
Kanununun 85.maddesi uyarınca yıllık beyanname vermeyen, gerçek kişilerden
yapılan kiralamalarda, kira ödemesine ilişkin Banka dekontu, kira ödemesinin
nakden yapılması halinde ise ödemeye ilişkin mal sahibinin vereceği belge ile
kira sözleşmesinin bir örneği belgeleyici evrak olarak kabul edilecektir.
Anılan 176
seri no’lu gelir vergisi genel tebliğinin (D) bölümünde, özel gider indirimine
konu teşkil eden harcama belgelerinin, ücretliler tarafından en geç ertesi
takvim yılının 20 Ocak tarihinin mesai bitimi sonuna kadar ( bu tarihin resmi
tatil gününe rastlaması halinde ilk çalışma günü mesai bitimine kadar) işverene
teslimi ve işverenin de 20 Ocak-1 Şubat tarihleri arasında gerekli incelemeyi
yapıp özel gider indirimine ait bordroları düzenleyerek, 1 Şubat tarihinden
itibaren ücretliler adına gelir vergisi mahsup işlemlerinin sonuçlandırılması
öngörülmektedir.
Bu durumda;
20 Ocak- 1 Şubat tarihleri arasında oluşacak çok yoğun iş hacmi dikkate
alınarak, gereksiz sıkışıklığa ve bunun sonucunda doğabilecek muhtemel hatalara
meydan verilmemesi için, özel gider indiriminde değerlendirilmeye alınacak
harcama belgeleri usulüne uygun bir şekilde doldurulup, iadeden yararlanacak
personel tarafından imzalandıktan sonra, Merkez Teşkilatında İdari ve Mali
İşler Daire Başkanlığı’na, Taşra Teşkilatında ise Kurumlarınca bildirilecek
ilgili birime teslim edilecektir.
Konunun tüm
birimlere iletilerek, çalışanlara duyurulmasını ve uygulamanın bu genelge
doğrultusunda yapılması hususunu rica ederim.
Dr. İ. Bülent İLİK
Genel Müdür
EKİ : 1 Adet
Uygulama Örneği
1 Adet Bildirim Sureti
1 Adet Bordro Sureti
DAĞITIM:
C PLANI
------------------------------------------
ÖZEL GİDER
İNDİRİMİNİN UYGULANMASINA İLİŞKİN ÖRNEKLER:
Muhtasar
beyanname vermeyen işverenlerde:
Gelir Vergisi
Kanununun 100. maddesine göre, genel bütçeye dahil olan daire ve müesseseler,
yaptıkları gelir vergisi tevkifatı için muhtasar beyanname vermemektedirler.
İşveren,
ücretlinin kendisine bildirdiği harcama tutarını da dikkate alarak “Özel Gider
indirimine ait bordro”yu 1995 Yılı Ocak ayının sonuna kadar aşağıdaki şekilde
düzenleyecektir.
-
-
-
-
Ücretlinin
1.1.1994- 31.12.1994 tarihleri arasındaki
Vergi matrahı
toplamı.........................................................: 80.000.000.TL.
-
-
-
-
Ücretliden
1994 Yılı içerisinde tevkif suretiyle kesilen
Gelir vergisi
(75.000.000.X% 25) + (5.000.000.X% 30) .........: 20.250.000.TL.
-
-
-
-
1.1.1994
tarihinden itibaren özel gider indirimine
konu
harcamalar tutarı
...........................................................: 75.000.000.TL.
-
-
-
-
Harcamaların
özel gider indirimine esas olacak
Tutar (75.000.000./3)...............................................................: 25.000.000.TL.
-
-
-
-
1994
yılı matrahının özel gider indirimi yapılacak
kısmı (
80.000.000.X% 23)......................................................: 18.400.000.TL.
- Özel gider
indirim tutarı.......................................................: 18.400.000.TL.
-
-
-
-
Vergi
matrahının özel gider indiriminden sonra
Kalan kısmı (
80.000.000.-18.400.000.)..................................: 61.600.000.TL.
-
-
-
-
Özel
gider indiriminin düşüldükten sonra kalan
Matrahın
gelir vergisi (61.600.000.X% 25) ........................: 15.400.000.TL.
-
-
-
-
Nakden
veya hesaben iade edilecek gelir vergisi
Farkı (
20.250.000.-15.400.000.)............................................: 4.850.000.TL.
1994 MALİ
YILI İÇİN UYGULANAN GELİRLERE AİT VERGİ ORANLARI :
0 -
75.000.000. % 25
75.000.000 - 150.000.000. % 30
150.000.000 -
300.000.000. % 35
300.000.000 - 600.000.000. % 40
600.000.000
- 1.200.000.000. % 45
1.200.000.000 - 2.400.000.000. % 50
se