T.C.
BAŞBAKANLIK
Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu
Genel Müdürlüğü

 

Sayı  : B.02.1.SÇE.0.13.00.00 / 010.06.01-1339                                                        ANKARA
Konu: Bakıma Muhtaç Özürlü                                                                                17.04.2007

                                                        
    
GENELGE
2007/06

 

Bakıma muhtaç özürlü, “Genel Müdürlüğümüzün Bakıma Muhtaç Özürlülerin Tesbiti ve Bakım Hizmeti Esaslarının Belirlenmesine İlişkin Yönetmeliği”nde tanımlanmış olmasına rağmen uygulamada kimlerin bakıma muhtaç özürlü olarak kabul edilebileceği, kimlerin ise kabul edilmeyeceği konusunda tereddüt yaşandığı görülmektedir.

Bu nedenle bakıma muhtaç özürlü kapsamına kimlerin dâhil edileceği konusunda aşağıdaki açıklamanın yapılması ve belirtilen hususlar çerçevesinde hareket edilmesi gerekli görülmüştür.

Bakıma muhtaç özürlünün tespiti için öncelikle “Sağlık Bakanlığı Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik” hükümleri dâhilinde özürlü sağlık kurulu raporu vermeye yetkili hastaneden alınacak özürlü sağlık kurulu raporu ile özürlünün “ağır özürlü” olduğunun belgelendirilmesi gerekmektedir.

Ancak “Bakıma Muhtaç Özürlülerin Tesbiti ve Bakım Hizmeti Esaslarının Belirlenmesine İlişkin Yönetmeliği”nin 4. maddesinin ( c ) bendindeki bakıma muhtaç özürlü tanımında da belirtildiği şekilde; her ağır özürlünün bakıma muhtaç özürlü olarak kabul edilmeyeceği, durumu günlük hayatın alışılmış, tekrar eden gereklerini önemli ölçüde yerine getirememesi nedeniyle hayatını başkasının yardımı ve bakımı olmadan devam ettiremeyecek derecede düşkün olarak değerlendirilenlerin bakıma muhtaç özürlü olarak kabul edileceği açıktır. Burada belirtilen değerlendirme, bakım hizmetleri değerlendirme heyeti tarafından yapılacaktır. Bakım hizmetleri değerlendirme heyetinin haricindeki kişi veya raporlar ile özürlünün “bakıma muhtaç özürlü” kapsamında olup olmadığına dair değerlendirme yapılmayacaktır.

Bakım hizmetleri değerlendirme heyeti de değerlendirmesini yaparken, bakıma muhtaç özürlü tanımında yer alan aşağıdaki kavramları açıklandığı şekilde tahlil ederek değerlendirmesini yapması gerekmektedir.

“Günlük hayatın alışılmış, tekrar eden gerekleri” ifadesi:

a) Öz bakım ihtiyaçlarını giderebilmeyi (beden temizliğini yapabilmeyi, tuvalet ve beslenme ihtiyacını giderebilmeyi, tuvalet sonrası temizliğini yapabilmeyi)

b) Güvenlikte olmayı (kendisine ve çevresine zarar verme riskinin olmamasını, tehlike anında tehlikede olduğunu algılayabilmesini, tehlikeden kurtulmak için çaba sarf edebilmeyi)

c) Hareket edebilir olmayı (yürüyebilmek, giyinip-soyunabilmek, merdiven inip çıkabilmek gibi kaba motor aktivitelerini)

d) Ev işlerini ve idaresini yapabilmeyi (bir evde kendi başına yalnız ve başkasının yardımı olmadan yaşabilmeyi, alışveriş yapabilmeyi, yemek pişirebilmeyi, evi temizleyebilmeyi, bulaşık ve çamaşır yıkayabilmeyi, sobasını yakarak ısınabilmeyi)

hususlarını  kapsar.

“Önemli ölçüde yerine getirememesi” ifadesi; günlük hayatın alışılmış tekrar eden gerekleri kapsamında belirtilen aktivitelerden en az birisinde başkasına tam bağımlı olmayı veya söz konusu aktivitelerden en az ikisinde başkasına kısmen bağımlı olunmayı kapsar.

“Başkasının yardımı ve bakımı” ifadesi ise özürlünün hayatını devam ettirebilmesi için günlük hayatın alışılmış tekrar eden gereklerini yapmada veya sağlamada başka kişiye ihtiyaç duymasını kapsar.  

Bakım hizmetleri değerlendirme heyetleri tarafından yapılacak, bakıma muhtaç özürlüye ilişkin değerlendirmenin yukarıda belirtilen esaslar çerçevesinde yapılması hususunda gereğini rica ederim.                                                                                             

 

 

  

  İsmail BARIŞ

Genel Müdür V.