T.C.
Başbakanlık
Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü

SAYI: B.02.1.SÇE.0.13.00.00/010–06–01- 4056                                                      ANKARA
KONU: Bakım Hizmeti

GENELGE
2006/22

30.07.2006 tarih ve 26244 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Bakıma Muhtaç Özürlülerin Tesbiti ve Bakım Hizmeti Esaslarının Belirlenmesine Dair Yönetmelik”, “Bakıma Muhtaç Özürlülere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği” ve “Bakıma Muhtaç Özürlülere Yönelik Resmi Kurum ve Kuruluşlar Bakım Merkezleri Yönetmeliği”nin yürürlüğe girmesinden itibaren geçen süre içerisinde ilgili yönetmeliklerde yer alan bazı maddelerin tam olarak anlaşılamadığı ya da farklı yorumlandığı, Kurumumuza yapılan yazılı ve sözlü müracaatlardan anlaşılmaktadır.

Uygulamada karşılaşılan sorunların çözümü, farklı uygulamaların ortadan kaldırılması ve uygulama birliğinin sağlanması  için ilgili Yönetmeliklerde yer alan ve izah edilmesi gereken hususlar aşağıda belirtilmiştir.

Bakıma Muhtaç Özürlülerin Tesbiti ve Bakım Hizmeti Esaslarının Belirlenmesine Dair Yönetmelikle İlgili Hususlar:

1) Bakıma Muhtaç Özürlülerin Tesbiti ve Bakım Hizmeti Esaslarının Belirlenmesine Dair Yönetmeliğinin 7 nci maddesinin (2) nci fıkrası uyarınca, bakıma muhtaç özürlünün,  Bakım Hizmetleri Değerlendirme Heyetince ikametgâhında ziyaret edilmesi ve bakım raporunun hazırlanması zorunludur.

2) Bakıma muhtaç özürlü müracaatlarının değerlendirilmesinde,  Yönetmeliğin 7 nci maddesinin (4) üncü fıkrası (a) bendi hükmü uyarınca hesaplama yapılırken, 2022 sayılı yasa gereği alınan maaş da dâhil olmak üzere,  aile fertlerinin her türlü gelirlerinin aile ferdi sayısına bölünmesinden sonra, özürlüye düşen payın bir aylık net asgari ücretin üçte ikisinin altında olması halinde bakım ücreti ödenebileceği  dikkate alınmalıdır.

3) Bakıma muhtaç özürlünün evde bakım hizmetinden faydalanabilmesi için, 16.07.2006 tarih ve 26230 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkındaki Yönetmelik kapsamında yetkili kılınan hastanelerden alınacak sağlık kurulu raporları dikkate alınacaktır. Bakım hizmetinden yararlanmak için yaş sınırlaması bulunmamaktadır.

4) Bakım Hizmetleri Değerlendirme Heyetinin hazırladığı bireysel bakım planı veya bakım raporu için yapılacak itirazlarda, Bakıma Muhtaç Özürlülerin Tesbiti ve Bakım Hizmeti Esaslarının Belirlenmesine Dair Yönetmeliğinin 7 nci maddesi (3) üncü fıkrasında belirtildiği gibi konu İl Müdürlüğünün inisiyatifi ile değerlendirilecektir. İl Müdürlüğünün gerekli görmesi halinde oluşturulacak farklı bir Bakım Hizmetleri Değerlendirme Heyeti de itirazları değerlendirmek üzere görevlendirilebilir.

5) Bakıma Muhtaç Özürlülerin Tesbiti ve Bakım Hizmeti Esaslarının Belirlenmesine Dair Yönetmeliğinin 10 uncu maddesinin (3) üncü ve (5) inci fıkraları uyarınca, birden fazla  Bakım Hizmetleri Değerlendirme Heyetine ihtiyaç duyulması halinde İl Müdürünün veya İl Müdür Yardımcısının gözetiminde ilçe müdürlüğünde de oluşturulabilir. Bu nedenle Bakım Hizmetleri Değerlendirme Heyetlerinin oluşturulmasında sayısal olarak sınırlandırmaya gidilmemiştir.

6) Evde bakım hizmeti müracaatına yönelik olarak sosyal inceleme raporunu hazırlayan sosyal çalışmacı, Bakım Hizmetleri Değerlendirme Heyetinde de yer alabilir. Sosyal Çalışmacı, Bakım Hizmetleri Değerlendirme Heyetinin bir üyesi olması halinde, ilde yeterli mesleki personel olmaması, bakım ihtiyacının aciliyeti, mevcut ulaşım araçlarının yetersizliği gibi zorunlu hallerde önceden sosyal inceleme raporu yapılmaksızın, Bakım Hizmetleri Değerlendirme Heyetiyle birlikte ziyaret ve sosyal inceleme raporu eş zamanlı düzenlenebilir.

7) Ailede birden fazla bakıma muhtaç özürlünün bulunması halinde,  Yönetmeliğin   13 üncü maddesi (2) nci ve  (3) üncü fıkraları gereğince, bakıcı personel ve akrabanın bir günde kaç bakıma muhtaç özürlüye ne kadar sürede hizmet vereceği belirlenmiştir. Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin (1) inci fıkrasının (a) bendinde ise akraba tanımı yapılmıştır.  Bakım Hizmetleri Değerlendirme Heyetinin özürlünün ikametgâhında inceleme yaparak karar vermesi ve özürlünün bakımını üstlenecek olan akrabaya ilişkin kanaatinin olması gerekmektedir. Aynı evde yaşayan birden fazla özürlüye farklı kişilerin bakması halinde her bir özürlü için ayrı akrabanın 7 gün 24 saat bakım esasına göre bakım sorumluluğunu taşıması gerekmektedir.

8) Bakıma muhtaç özürlüye akrabalarının ikametgâhında evde bakım hizmeti verilmesi halinde, bakım ücretinin ödeme usul ve esasları, Yönetmeliğin 14 üncü maddesinin  (1) inci fıkrasının (a) bendinde belirtilmiştir. Bu kapsamda ödeme yapılırken, bakım hizmetini veren kişi tarafından imzalanmış ve bakım hizmetinin verilmesini müteakiben her ayın başında il müdürlüğüne verilen Bireysel Bakım Planı da istenmektedir. Bu nedenle ayrıca bakım hizmetini verecek akraba ile bakım sözleşmesinin yapılmasına gerek bulunmamaktadır.

Bakıma Muhtaç Özürlülere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği İle İlgili Hususlar:

9)  Bakıma Muhtaç Özürlülere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliğinin          9 uncu maddesindeki sorumlu müdür olma şartlarını  taşıyan kişiler aynı zamanda kurucu da olabilirler.

10) Özel bakım merkezlerinde, Bakıma Muhtaç Özürlülere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliğinin 28 inci maddesinin (2) nci fıkrasında gece ve tatil günlerinde her bir vardiyada nöbet sorumlusu olarak mesleki personel veya sağlık personeli ile bir güvenlik görevlisi ve her altı bakıma muhtaç özürlüye bir bakıcı personel istihdam edileceği belirtilmiştir. Özel Bakım Merkezlerinde vardiya ile 8 saatlik zaman dilimleri kastedilmektedir.

11) Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliğinin 41 inci maddesinin (1) inci fıkrasının (e) bendinde “ Bedensel, zihinsel ve ruhsal bakıma muhtaç özürlülerin mümkün olduğunca yaş ve cinsiyetleri de dikkate alınarak farklı merkezlerde bakılmasına özen gösterilir. Ancak aynı merkez bünyesinde birden fazla özür grubuna bakım hizmetinin verilmesi halinde her özür grubu için ayrı bölüm oluşturulur ve bölümlerinden birbirine geçişi engelleyecek önlemler alınır. Ayrıca on üç ve üzeri yaştaki bakıma muhtaç özürlüler için cinsiyetlerine göre ayrı katlar olması sağlanır. Bakıma muhtaç özürlü bireylerin birbirlerine ve kendilerine zarar vermemesi için güvenlik tedbirleri alınır.” hükmü yer almaktadır. Bu nedenle merkezler, birden fazla özür grubuna aynı binada farklı katlarda ve bölümlerde  olmak üzere hizmet verebilir.

12)  Bakıma Muhtaç Özürlülere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliğinin      41 inci maddesinin (2) nci fıkrasında merkez aracılığıyla bakıma muhtaç özürlü bireyin ikametgâhında bakım hizmetinin verilebileceği, bu durumda merkez bünyesinde birer mesleki personelden ve bir sağlık personelinden evde bakım hizmet birimi oluşturulabileceği belirtilmiştir. Aynı yönetmeliğin, 4 üncü maddesinin (1) inci fıkrasının (f)  bendinde merkez, “bakıma muhtaç özürlülerin bakımı için yatılı ve/veya gündüzlü hizmet veren gerçek veya tüzel kişiler tarafından açılan ve sosyal hizmet kuruluşu statüsünde olan özel bakım kurumları” olarak tanımlanmıştır. Bu nedenle, merkezlerin yatılı ve gündüzlü bakım hizmeti dışında sadece evde bakım hizmeti sunması öngörülmemiştir.

Yukarıda belirtilen hususlara özellikle dikkat edilmesi, uygulamada karşılaşılan sorunlarla ilgili olarak Özürlü Bakım Hizmetleri Daire Başkanlığı ile irtibata geçilmesi hususlarında gereğini rica ederim.

                                                                İdris YEKELER 

Genel Müdür V.