Daha öncede belirttiğimiz gibi Çocuk Esirgeme Kurumu, yaptığı işlemleri sistematik bir yapıya kavuşturarak yazılı dokümanlar hazırlamıştır. Hizmette bütünlüğü sağlama amacıyla hazırlanan bu dokümanlardan birisi "Çocuk Yuvaları Talimatnamesi Taslağı"dır. Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumu Umumi Merkezi Nizamname ve Talimatnameleri 16 Nolu yayınında (1943) Çocuk Yuvalarının işleyişiyle ilgili konular madde madde işlenerek yazılı hale getirilmiştir.
Taslağın birinci bölümünde Çocuk Yuvalarının kapsamı ve önemi başlığı altında çocuk yuvalarının açılmasının önemi incelenmiştir. Ülkede öksüz evleri örgütünün olmaması nedeniyle ana, baba ve yasal vasilerinden mahrum olan Türk çocuklarının korunabilmesi için yuvaların açılması gerektiği vurgulanmıştır. Yuvaların, öksüz evleri, pansiyon, talebe yurdu, gündüz bakımevleri ve şevkat yuvalarıyla karıştırılmaması gerektiği savunulmuştur.
Çocuk yuvalarının tesisi başlığı ile; çocuk yuvalarının açılmalarını zor olmadığı, etkin çalışan İdare Heyetlerinin biraz gayret ile başarılı olabilecekleri belirtilmiştir. Çocuk yuvalarını açılışı sırasında ilk dikkat edilmesi gereken konunun bina ve kuruluş giderleri olduğu ele alınmıştır.
Yuvalara bina bulma meselesi başlığı altında, medrese, müessese, vakfiye, kullanılmayan resmi binalar ve sahipleri tarafından yıkılmaya bırakılmış binaların saptanarak vilayetle bağlantı kurularak bu binaların kuruma verilmesi istenileceği, binaların alınması durumunda Vilayet, belediye, halkevi, parti ve diğer kuruluşlardan para yardımı istenilebileceği, hayır sahibi kişilerinde desteğinin alınması gerektiği belirtilmektedir.
Yuvanın faaliyete geçtikten sonra yerel gelir olanaklarının araştırılması gerektiği, üyelerin çoğaltılması, şefkat fişlerinin satışının arttırılması, vilayet, belediye, vakıf kuruluşları, fabrika ve atölyeler, limanlar, iskeleler, maden, orman, ziraat, sanayi işletmelerinden yardımlar alınması.
Çocuk Yuvalarının Teşkilatı başlığında; Çocuk Yuvaları ne bir mekteptir, ne tam manasıyla bir öksüz evidir. Gayeleri bakımsız ve kimsesiz kaldığı için hayatı tehlikede kalan süt ve oyun çocuklarının hayatlarını kurtarmak, sıhhatlerini koruyarak sağlamlaştırmak ve cemiyete faydalı bir unsur haline gelebilmesine yardım etmektir. Bu bölümde yuvaların büyüklüğüne göre kadrolarını oluşturulması gerekeceği bir nahiye merkezinde yuvada bir müdür veya idare memuru yahut bir hemşire idaresinde iki kadın hademe ve bir erkek hademe ile aşçıdan oluşacağı belirtilmektedir. Yuvaların muhakkak bir tabibin devamlı kontrolünde olması, her hafta muayyen saatlerde tabip ziyareti sağlanmalıdır.
Yuvalarda çocukların sayısı on, on beşi geçerse(Fröbel) sistemlerine aşina bir ana öğretmeni ilave edileceği, Yuva Binaları taslakta bir başlık altında toplanmış olup, binaların bir antre, bir temizlik ve tuvalet odası, bir yemek salonu, bir meşguliyet salonu, bir yatakhane, bir müdür odası ve hemşire odası, büro, müstahdemler yatakhanesi, erzak kileri, çamaşırhaneden oluşması,
Temizlik ve tuvalet odasının yatakhane ile bağlantılı olacağı, meşguliyet salonu ve oyun odasındaki masaların alçak ve uzun tahta masalardan yapılması, masalarda her çocuğun oyuncaklarını koyabilecekleri çekmecelerin bulunması tavsiye edilmektedir. Masaların hafif ağaç malzemelerden yapılması halinde kış günlerinde buraların oyun salonu olarak değerlendirileceği hatta portatif yatak kullanarak yatakhanelerinde kullanılabileceği,Genel Merkezden örnek istenebileceği belirtilmektedir.
Çocuk yuvaları talimatnameleri adıyla İkinci bölümde; yuvaların, yurdun her yerinde ayni sistem ve şekilde olmaları arzu edilmelerine karşın, yerel koşullara göre esneklikler olabileceği vurgulanmaktadır. Yerel olarak kurulacak yuvaların ana nizamnameye uygun bir şekilde talimatname hazırlayarak genel merkezin onayına sunması istenilmektedir.
Çocuk Esirgeme Kurumu, Çocuk Yuvalar Talimatnamesinde, Yuvaya alınacak çocuklar iki grup olarak sınıflandırılmaktadır.
Bebek Kısmı( Puponiyer) : İki yaşına kadar olanların bakıldığı bölümdür. Bu bölüme anasız babasız ve her türlü akraba ve yakınlarından yoksun kalmış, anneleri ölmüş veya kayıp olmuş, fakir amele, rençper, çiftçi işçi babaların çocukları, babası ölmüş veya kayıp olmuş köylü, fakir işçi, hizmetçi çocuklarıyla, genç yaşta melcesiz ve kimsesiz kalmış annelerin çocukları (bunların bir kısmından ufak bir ücret alınabilir), Anneleri ameliyat veya uzun süreli tedavi nedeniyle hastaneye yatan çocuklar, herhangi bir nedenle doğumevleri, hastaneler, zabıta, vilayet, belediye, kaymakam ve resmi kuruluşlardan gönderilmiş çocukların bebek kısmına alınabileceği belirtilmiştir.
Bu çocukların kabulü için köy ihtiyar heyetleri, belediyeler, zabıta ve resmi dairelerce verilecek belge istenilmekte olup, yuvalara evraksız ve vesikasız hiçbir çocuğun kabul edilmeyeceği belirtilmektedir.
Çocuk Kısmı; Yedi yaşına kadar çocukların bakıldığı bölümde, ana, baba ve akrabaları olmayanlar, ailevi nedenlerle resmi kurumlardan gönderilenler misafir olarak ücretli veya ücretsiz olarak kalabilecekleri yer almaktadır.
Bebek ve çocuk bölümüne kabulü yapılacak çocukların sakatlıklarının ve hastalığının bulunmaması, sağlıklı olması gerektiği, çocukların kurum doktorunun kontrolünden geçmeden diğer çocukların yanına gönderilmemesi, kurum doktoru olmaması halinde diğer sağlık kuruluşlarına kontrol için gönderilmesi gerektiği, yuvaya alınan her bebeğin ve çocuğun yuvaya geldiği kıyafetle fotoğrafı alındıktan sonra sivil defterine konulması gerektiği belirtilmektedir.
Yuvalarda; müdür, müdür yardımcısı, idare memuru, başhemşire, hemşire, dayalar, süt anne, gece nöbetçileri, yuva hizmetçileri, çamaşırcılar, aşçılar, kapıcıların görev yapacağı ve bunların görev tanımları yapılmıştır. |