Mehmet Fuat (Umay) 24 Şubat 1885 yılında Kırklareli'nde doğmuştur. İlk ve ortaokulu Kırklareli'nde, liseyi Edirne'de bitirmiş, 1910 yılında ise İstanbul Tıp Fakültesinden mezun olmuştur. İlk görev yeri olan Tırnovacık Kazası Belediye Tabipliği görevine 2 Temmuz 1910 tarihinde başlamıştır. Balkan Harbi sırsında bölgedeki Askeri Hastanede görev yaptı. Harp sonrası 28 Ağustos 1913'te Kırklareli Belediye Tabipliğine getirildi. Burada Himaye-i Etfal Cemiyeti Kırklareli Şubesinin ve Müdafa'a-i Milliye Cemiyetinin kuruluşlarında görev aldı. Daha sonra Bolu Hükümet Tabipliğine atandı. 1920-1923 döneminde Milli Mücadeleye katılarak Türkiye Büyük Millet Meclisinde Bolu Milletvekili olarak görev yaptı.1923-1950 dönemlerinde Kırklareli Milletvekili olarak görev yaptı.

Soyadı Kanunu ile, Türk çocuklarına verdiği hizmetten dolayı, eski Türk dilinde çocukların koruyucusu, ruh "UMAY"'a atfen, Atatürk tarafından kendisine UMAY soyadı verildi.

Dr Fuat Umay 30 Haziran 1921 tarihinde kurulan Himaye-i Etfal Cemiyetinin kurucuları arasında yer almış ve uzun süre Genel Başkanlık yapmıştır. Dr Fuat Bey, Bolu Milletvekilliği sırasında Himaye-i Etfal Cemiyetine gelir getirici bir çok çalışmanın adımını atmıştır. Bolu Milletvekili Dr. Fuat, Tunalı Hilmi, Üsküdar Milletvekili Neş'et, İzmir Milletvekili Yunus Nadi, Sivas Milletvekili Vasıf, Karahisar-ı Sahib Milletvekili Ali beyler Büyük Millet Meclisine, 4 Şubat 1922 tarihinde teklifte bulunarak; Posta, Telgraf ve Telefon Müdüriyet-i Umumiyesinin mektup zarfı, kartlar ve kartpostallarına birer kuruş zam yapılarak gelirinin Himaye-i Etfal Cemiyetine bırakılmasını istemişlerdir.Teklif encümende reddedilmiş, daha sonra söz alan Mersin Milletvekili Selahaddin Bey'in kanuna gerek olmadığı, konunun tavsiye kararı ile çözümlenebileceğini belirtmesi üzerine, Posta ve Telgraf Müdüriyet-i Umumiyesine tebliğ edilmiştir.

Dr. Fuat Umay, siyasi yaşamı sırasında Himaye-i Etfal Cemiyetine gelir getirmesi amacıyla, bir çok teklifi Büyük Millet Meclisine getirmiştir. Bunlardan başlıcaları şunlardır;

- Himaye-i Etfal Cemiyetinin Posta Ücretlerinden Muaf Tutulması Hakkındaki Teklif: 16 Ocak 1922'de verilen teklif Büyük Millet Meclisinde 26 Kasım 1923 de çıkarılan Posta Kanunu ile yürürlüğe girmiş ve Himaye-i Etfal Cemiyeti posta ücretlerinden muaf tutulmuştur.
- Ankara Şengül Hamamı Caddesindeki Bir Arsanın Himaye-i Etfal Cemiyeti'ne Bırakılması Hakkındaki Teklif: Dr. Fuat Bey ve doksan altı arkadaşının verdiği teklif ile, devlete ait Numune Mektepleri karşısındaki (SHÇEK Genel Müdürlüğünün şuandaki yeri) beşbin metre karelik arsanın Himaye-i Etfal Cemiyetine bağışlanması 3 Mart 1925 tarihinde yasalaşarak yürürlüğe girdi.
- Himaye-i Etfal Cemiyetinin Damga Vergisinden Muaf Tutulması Hakkındaki Teklif; Dr Fuat Beyin verdiği 17 Mart 1926 tarihli teklif, 21-22 Haziran 1926 tarihinde görüşüldü ve 4 Nisan 1917 tarihli Hilal-i Ahmer Cemiyetine vergi muafiyeti tanınan yasa ile ilişkilendirilerek kabul edildi. Cemiyetin Damga Vergisinden doğan borçları ve cezaları af kapsamına alındı.
- Himaye-i Etfal Cemiyetinin Gelirlerini Arttırmak Maksadıyla Para İle İşleyen Otomatik Makinaların İmtiyazının Alınması Hakkındaki Teklif; Dr. Fuat Bey cemiyetin gelirlerini arttırmak amacıyla, para ile işleyen otomatik tartı aletleri ve bir takım eşyaları otomatik olarak müşterilere sunan makinaların işletme hakkının Himaye-i Etfal Cemiyetine verilmesi için 8 Ekim 1930 tarihinde Büyük Millet Meclisine teklif sundu, yasa 26 Mart 1930 tarihinde görüşüldü ve 1 Nisan 1930 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girdi.Yasa ile otomatik makinaların ülkemize getirilmesi ve on beş sene süre ile Himaye-i Etfal Cemiyetince işletilme hakkı tanındı.
- Lunaparklar Tesisi ve İşletmesi İmtiyazının Alınması Hakkındaki Teklif; Dr. Fuat Bey ve dört arkadaşının hazırladığı teklif ile lunapark ve bu tür işletmelerinin Himaye-i Etfal Cemiyetince işletilmesi teklifi Büyük Millet Meclisine 1928 yılında sunuldu. Teklif meclis tarafından reddedildi.
- Çocuk Bayramı Münasebeti İle Şefkat Pulu Kullanılması Hakkındaki Teklif; Dr. Fuat Bey ve 9 arkadaşı 9 Nisan 1932 tarihinde Meclis Başkanlığına teklifte bulunarak, 20-30 Nisan tarihleri arasında mektup ve telgraflara "Çocuk Şefkat Pulu" yapıştırılmasını istedi. 11 Nisan 1932 yılında kabul edilen yasa ile uygulama yürürlüğe girdi.

Dr. Fuat Umay tarafından çocuklara yönelik olarak; Çocuk Vergisi İhdası Hakkında Teklif, Çocukların Umumi Filmlere ve Tiyatrolara Gitmelerinin Men'i Hakkındaki Teklif, Çocukların İçki ve Tütün Kullanmalarının Men'i Hakkındaki Teklifi Büyük Millet Meclisine sunmuş, bu teklifler kabul görmemiştir. Fuat Umay, bunlar dışında başta sağlık konuları olmak üzere bir çok teklifi hazırlayarak, Büyük Millet Meclisine sunmuştur.
Fuat Beyin, Amerika'da Türkler ve Gördüklerim (1927), Seçmenlerimle Başbaşa (1950) isimli iki kitabı bulunmaktadır.

Dr. Fuat Umay 1950 yılında seçimleri kaybetmesi üzerine siyasi hayattan çekilmiş, 1963 yılında İstanbul'da vefat etmiştir.

DR. FUAT UMAY'IN ABD GEZİSİ

Dr. Fuat Bey, Himaye-i Etfal'e gelir sağlamak amacıyla çabalar içerisine girmiştir.Yurt içindeki bağış çalışmalarının yeterli görülmemesi üzerine özellikle ABD'de yaşayan Türk vatandaşlarına ulaşma çabaları başlatılmıştır. Dr. Fuat Bey, Gelibolu Milletvekili Celal Nuri (İleri) Beyden adres alarak Washington'da Türklere imamlık yapan Mehmed Ali Efendiye ulaşır. Yazışmalar sonunda Türk Teavün Cemiyetine ulaşılır. Cemiyet New ve Detroit'te toplantı yaparak 120 bin Dolar bağış toplayarak Himaye-i Etfal Cemiyetine gönderir.

Türk vatandaşlarının gönüllü katkılarının yoğunluğu üzerine Ankara'dan bir temsilcinin davet edilmesi düşünülür. Konuyla ilgili çalışmaları Sabiha Sertel 'Roman Gibi' isimli eserinde şu şekilde kaleme almıştır. "New York'a döndükten sonra yönetim kurulunun toplantısında, Ankara'dan birinin Amerika'ya çağrılmasını konuştuk. Ateşin içinden gelen bir kimse çok faydalı olacaktı. Bu düşüncemizi Ankara Himaye-i Etfal Cemiyetine bildirdik. Ankara Merkez Komitesi, cemiyet başkanı Doktor Fuat Bey'i göndermeyi kararlaştırmıştı. Fuat Bey "Gülcemal" vapuru ile geldi. Bu, Amerika'ya gelen ilk Türk vapuru idi. Vapuru karşılamak için bütün teşkilatlardan delegeler gelmişlerdi. "Gülcemal" in New York limanına gelmesi de önemli bir olay oldu. Vapurun kaptanlarını görmek için yalnız Türkler değil, Türkiye'den gelmiş Rum, Ermeni, Yahudi bütün Türk uyrukları gelmişlerdi. Fuat Bey'in geldiği gün "Astoya Oteli"nin salonunda yaptığımız toplantıda müsamerenin programını hazırladık. Fuat Bey'in gezeceği şehirleri kararlaştırdık. Fuat Bey'in yapacağı gezilere benim arkadaşlık ve tercümanlık etmemi uygun gördüler. New York' ta ilk toplantı, kiraladığımız büyük bir salonda yapıldı. Fuat Bey memleketin acıklı durumunu anlattı. Ben hislere hitap eden bir konuşma yaptım. Şiirler okundu. Halk arasında ağlayanların hıçkırıkları duyuluyordu. Konuşmalar sonunda yardım faslı açıldı. Masanın üstü yığın yığın dolarlarla doldu. Kalabalığın arasından orta yaşlı, orta boylu, kalın siyah kaşlı, bıyıkları kulak deliklerine değen bir adam ağır ağır masaya yaklaştı. Bu, Kürt Yusuf Gülabi Çavuştu önce Fuat Bey'in elini öptü:

"Siz bana toprağımın, köyümün kokusunu getirdiniz. Sağ olun, varolun. Aç sürünen çocuklar arasında benim de evlatlarım var her hal. 27 senedir Amerika'da çalışıyorum. Madenlerde işçilik ettim. Otomobil fabrikalarında, Kuzeyde, Fruit Company'nin (Meyve kumpanyasının) meyve bahçelerinde çalıştım. Garajlarda, parklarda yattım. 10 bin dolar birikmiş param var. Artık memlekete dönmeye karar verdim. Bütün paramı size veriyorum. Bana yalnız bir vapur bileti alın. Ve orada bir iş bulmama yardım edin. İşte altın saatim. İşte altın kemerim.Yurduma helal olsun."

Herkes ağlıyordu. Toplanan para 100 bin doların üstündeydi...

Amerika'daki bu çalışmalar sonunda, memlekete gönderilen paranın miktarı bir milyon Türk lirasının üstündeydi. Ankara'da Çocuk Esirgeme Kurumunun meydana getirdiği ilk çocuk sarayları, bakım evleri, hastane , çocuk yuvaları Amerika'daki işçilerin gönderdikleri paralarla kuruldu. Fakat Yusuf Gülabi Çavuş'a iş bulunmadı. Çocukların yataklarının başucuna işçilerin fotoğrafları asılmadı.

21 Mart 1923 tarihinde Büyük Millet Meclisinin oluru ile 5 ay süre ile ABD seyahatına izin verilen Dr. Fuad Bey, burada yaşadığı izlenimleri Amerika'da Türkler isimli kitabında anlatmıştır. Dr. Fuat Bey 8 Nisan-3 Haziran tarihleri arasında Amerika Birleşik Devletlerini bir baştan bir başa dolaşarak yardım toplamıştır. Himaye-i Etfal'e yardım toplantıları New York, Lawrance, Peabody, Providence, Wooster, Buffalo, Pittsburg, Petkiran, Clerton, Weiston, Youngstown, Canton, Akron, Cleveland, Washington, Detroit, Chicago, Philedelphia şehirlerinde gerçekleştirilmiştir. Toplantılar sonunda 85.072 dolar yardım toplanmıştır. Suriyelilerin yardımları ve yardın miktarları tespit edilemeyen yardımların toplamıyla bu sayı Sabiha Sertel'in belirttiği gibi yüz bin dolara yaklaşmıştır.

Dr Fuat Bey yardımlarda sürekliliği sağlamak amacıyla, Türk Teavün Cemiyeti yetkililerine Himaye-i Etfal Cemiyetinin şubelerini açma teklifini getirdi. Teklifin olumlu karşılanması üzerine 15 Nisan 1923 tarihinde Himaye-i Etfal Cemiyetinin Merkezi New York'ta açıldı.