BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
Madde 1- Bu Kanunun amacı; demokratik ve şeffaf
yönetimin gereği olan eşitlik, tarafsızlık ve açıklık
ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi edinme hakkını
kullanmalarına ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Kanun; kamu kurum ve kuruluşları
ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının
faaliyetlerinde uygulanır. 1.11.1984 tarihli ve 3071
sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun hükümleri
saklıdır.
Tanımlar
Madde 3- Bu Kanunda geçen;
a) Kurum ve kuruluş: Bu Kanunun 2 nci maddesinde geçen
ve kapsama dahil olan bilgi edinme başvurusu yapılacak
bütün makam ve mercileri,
b) Başvuru sahibi: Bu Kanun kapsamında bilgi edinme
hakkını kullanarak kurum ve kuruluşlara başvuran gerçek
ve tüzel kişileri,
c) Bilgi: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları kayıtlarda
yer alan bu Kanun kapsamındaki her türlü veriyi,
d) Belge: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları bu Kanun
kapsamındaki yazılı, basılı veya çoğaltılmış dosya,
evrak, kitap, dergi, broşür, etüt, mektup, program,
talimat, kroki, plân, film, fotoğraf, teyp ve video
kaseti, harita, elektronik ortamda kaydedilen her türlü
bilgi, haber ve veri taşıyıcılarını,
e) Bilgi veya belgeye erişim: İstenen bilgi veya belgenin
niteliğine göre, kurum ve kuruluşlarca, başvuru sahibine
söz konusu bilgi veya belgenin bir kopyasının verilmesini,
kopya verilmesinin mümkün olmadığı hâllerde, başvuru
sahibinin bilgi veya belgenin aslını inceleyerek not
almasına veya içeriğini görmesine veya işitmesine izin
verilmesini,
f) Kurul: Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunu,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkı ve Bilgi Verme Yükümlülüğü
Bilgi edinme hakkı
Madde 4- Herkes bilgi edinme hakkına sahiptir.
Türkiye`de ikamet eden yabancılar ile Türkiye`de faaliyette bulunan
yabancı tüzel kişiler, isteyecekleri bilgi kendileriyle veya faaliyet
alanlarıyla ilgili olmak kaydıyla ve karşılıklılık ilkesi çerçevesinde,
bu Kanun hükümlerinden yararlanırlar.
Türkiye`nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerden
doğan hak ve yükümlülükleri saklıdır.
Bilgi verme yükümlülüğü
Madde 5- Kurum ve kuruluşlar, bu Kanunda yer
alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi
başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme
başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak
üzere, gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler.
Bu Kanun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren diğer kanunların
bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme Başvurusu
Başvuru Usulü
Madde 6- Bilgi edinme başvurusu, başvuru sahibinin
adı ve soyadı, imzası, oturma yeri veya iş adresini,
başvuru sahibi tüzel kişi ise tüzel kişinin unvanı ve
adresi ile yetkili kişinin imzasını ve yetki belgesini
içeren dilekçe ile istenen bilgi veya belgenin bulunduğu
kurum veya kuruluşa yapılır. Bu başvuru, kişinin kimliğinin
ve imzasının veya yazının kimden neşet ettiğinin tespitine
yarayacak başka bilgilerin yasal olarak belirlenebilir
olması kaydıyla elektronik ortamda veya diğer iletişim
araçlarıyla da yapılabilir.
Dilekçede, istenen bilgi veya belgeler açıkça belirtilir.
İstenecek bilgi veya belgenin niteliği
Madde 7- Bilgi edinme başvurusu, başvurulan
kurum ve kuruluşların ellerinde bulunan veya görevleri
gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin
olmalıdır.
Kurum ve kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme
ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya
belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebilirler. İstenen
bilgi veya belge, başvurulan kurum ve kuruluştan başka bir yerde
bulunuyorsa, başvuru dilekçesi bu kurum ve kuruluşa gönderilir ve
durum ilgiliye yazılı olarak bildirilir.
Yayımlanmış veya kamuya açıklanmış bilgi veya
belgeler
Madde 8- Kurum ve kuruluşlarca yayımlanmış
veya yayın, broşür, ilân ve benzeri yollarla kamuya
açıklanmış bilgi veya belgeler, bilgi edinme başvurularına
konu olamaz. Ancak, yayımlanmış veya kamuya açıklanmış
bilgi veya belgelerin ne şekilde, ne zaman ve nerede
yayımlandığı veya açıklandığı başvurana bildirilir.
Gizli bilgileri ayırarak bilgi veya belge verme
Madde 9- İstenen bilgi veya belgelerde, gizlilik
dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler ile açıklanabilir
nitelikte olanlar birlikte bulunuyor ve bunlar birbirlerinden
ayrılabiliyorsa, söz konusu bilgi veya belge, gizlilik
dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler çıkarıldıktan
sonra başvuranın bilgisine sunulur. Ayırma gerekçesi
başvurana yazılı olarak bildirilir.
Bilgi veya belgeye erişim
Madde 10- Kurum ve kuruluşlar, başvuru sahibine
istenen belgenin onaylı bir kopyasını verirler. Bilgi
veya belgenin niteliği gereği kopyasının verilmesinin
mümkün olmadığı veya kopya çıkarılmasının aslına zarar
vereceği hâllerde, kurum ve kuruluşlar ilgilinin;
a) Yazılı veya basılı belgeler için, söz
konusu belgenin aslını incelemesi ve not alabilmesini,
b) Ses kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları dinleyebilmesini,
c) Görüntü kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları
izleyebilmesini,
sağlarlar.
Bilgi veya belgenin yukarıda belirtilenlerden
farklı bir şekilde elde edilmesi mümkün ise, belgeye zarar
vermemek koşuluyla bu olanak sağlanır.
Başvurunun yapıldığı kurum ve kuruluş, erişimine
olanak sağladığı bilgi veya belgeler için başvuru sahibinden
erişimin gerektirdiği maliyet tutarı kadar bir ücreti bütçeye
gelir kaydedilmek üzere tahsil edebilir.
Bilgi veya belgeye erişim süreleri
Madde 11- Kurum ve kuruluşlar, başvuru üzerine
istenen bilgi veya belgeye erişimi onbeş iş günü içinde
sağlarlar. Ancak istenen bilgi veya belgenin, başvurulan
kurum ve kuruluş içindeki başka bir birimden sağlanması;
başvuru ile ilgili olarak bir başka kurum ve kuruluşun
görüşünün alınmasının gerekmesi veya başvuru içeriğinin
birden fazla kurum ve kuruluşu ilgilendirmesi durumlarında
bilgi veya belgeye erişim otuz iş günü içinde sağlanır.
Bu durumda, sürenin uzatılması ve bunun gerekçesi başvuru
sahibine yazılı olarak ve onbeş iş günlük sürenin bitiminden
önce bildirilir.
10 uncu maddede belirtilen bilgi veya belgelere
erişim için gereken maliyet tutarının idare tarafından başvuru
sahibine bildirilmesiyle onbeş iş günlük süre kesilir. Başvuru
sahibi onbeş iş günü içinde ücreti ödemezse talebinden vazgeçmiş
sayılır.
Başvuruların cevaplandırılması
Madde 12- Kurum ve kuruluşlar, bilgi edinme
başvurularıyla ilgili cevaplarını yazılı olarak veya
elektronik ortamda başvuru sahibine bildirirler. Başvurunun
reddedilmesi hâlinde bu kararın gerekçesi ve buna karşı
başvuru yolları belirtilir.
İtiraz usulü
Madde 13- Bilgi edinme istemi 16 ve 17 nci
maddelerde öngörülen sebeplerle reddedilen başvuru sahibi,
yargı yoluna başvurmadan önce kararın tebliğinden itibaren
onbeş gün içinde Kurula itiraz edebilir. Kurul, bu konudaki
kararını otuz iş günü içinde verir. Kurum ve kuruluşlar,
Kurulun istediği her türlü bilgi veya belgeyi onbeş
iş günü içinde vermekle yükümlüdürler.
Kurula itiraz, başvuru sahibinin idarî yargıya
başvurma süresini durdurur.
Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu
Madde 14- Bilgi edinme başvurusuyla ilgili
yapılacak itirazlar üzerine, 16 ve 17 nci maddelerde
öngörülen sebeplere dayanılarak verilen kararları incelemek
ve kurum ve kuruluşlar için bilgi edinme hakkının kullanılmasına
ilişkin olarak kararlar vermek üzere; Bilgi Edinme Değerlendirme
Kurulu oluşturulmuştur.
Kurul; birer üyesi Yargıtay ve Danıştay genel kurullarının kendi
kurumları içinden önerecekleri ikişer aday, birer üyesi ceza hukuku,
idare hukuku ve anayasa hukuku alanlarında profesör veya doçent
unvanına sahip kişiler, bir üyesi Türkiye Barolar Birliğinin baro
başkanı seçilme yeterliliğine sahip kişiler içinden göstereceği
iki aday, iki üyesi en az genel müdür düzeyinde görev yapmakta olanlar
ve bir üyesi de Adalet Bakanının önerisi üzerine bu Bakanlıkta idarî
görevlerde çalışan hâkimler arasından Bakanlar Kurulunca seçilecek
dokuz üyeden oluşur.
Kurul üyeliğine önerilen adayların muvafakatları aranır.
Kurul Başkanı, kurul üyelerince kendi aralarından seçilir.
Kurul, en az ayda bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman Başkanın
çağrısı üzerine toplanır.
Kurul üyelerinin görev süreleri dört yıldır. Görev süresi sona erenler
yeniden seçilebilirler. Görev süresi dolmadan görevinden ayrılan
üyenin yerine aynı usule göre seçilen üye, yerine seçildiği üyenin
görev süresini tamamlar. Yeni seçilen Kurul göreve başlayıncaya
kadar önceki Kurul görevine devam eder.
Kurul üyelerine 10.2.1954 tarihli ve 6245
sayılı Harcırah Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla fiilen
görev yaptıkları her gün için uhdesinde kamu görevi bulunanlara
(1000), uhdesinde kamu görevi bulunmayanlara ise (2000) gösterge
rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak
miktarda huzur hakkı ödenir. Bu ödemelerde damga vergisi hariç
herhangi bir kesinti yapılmaz.
Kurul, belirleyeceği konularda komisyonlar
ve çalışma grupları kurabilir; ayrıca gerekli gördüğü takdirde,
ilgili bakanlık ile diğer kurum ve kuruluşların ve sivil toplum
örgütlerinin temsilcilerini bilgi almak üzere toplantılarına
katılmaya davet edebilir. Kurulun sekretarya hizmetleri Başbakanlık
tarafından yerine getirilir. Kurulun görev ve çalışmalarına
ilişkin esas ve usuller Başbakanlıkça hazırlanarak yürürlüğe
konulacak bir yönetmelikle düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkının Sınırları
Yargı denetimi dışında kalan işlemler
Madde 15- Yargı denetimi dışında kalan idarî
işlemlerden kişinin çalışma hayatını ve mesleki onurunu
etkileyecek nitelikte olanlar, bu Kanun kapsamına dahildir.
Bu şekilde sağlanan bilgi edinme hakkı işlemin yargı
denetimine açılması sonucunu doğurmaz.
Devlet sırrına ilişkin bilgi veya belgeler
Madde 16- Açıklanması hâlinde Devletin emniyetine,
dış ilişkilerine, millî savunmasına ve millî güvenliğine
açıkça zarar verecek ve niteliği itibarıyla Devlet sırrı
olan gizlilik dereceli bilgi veya belgeler, bilgi edinme
hakkı kapsamı dışındadır.
Ülkenin ekonomik çıkarlarına ilişkin bilgi
veya belgeler
Madde 17- Açıklanması ya da zamanından önce
açıklanması hâlinde, ülkenin ekonomik çıkarlarına zarar
verecek veya haksız rekabet ve kazanca sebep olacak
bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
İstihbarata ilişkin bilgi veya belgeler
Madde 18- Sivil ve askerî istihbarat birimlerinin
görev ve faaliyetlerine ilişkin bilgi veya belgeler,
bu Kanun kapsamı dışındadır. Ancak, bu bilgi ve belgeler
kişilerin çalışma hayatını ve meslek onurunu etkileyecek
nitelikte ise, istihbarata ilişkin bilgi ve belgeler
bilgi edinme hakkı kapsamı içindedir.
İdarî soruşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
Madde 19- Kurum ve kuruluşların yetkili birimlerince
yürütülen idarî soruşturmalarla ilgili olup, açıklanması
veya zamanından önce açıklanması hâlinde;
a) Kişilerin özel hayatına açıkça haksız
müdahale sonucunu doğuracak,
b) Kişilerin veya soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatını
ya da güvenliğini tehlikeye sokacak,
c) Soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecek,
d) Gizli kalması gereken bilgi kaynağının açığa çıkmasına
neden olacak veya soruşturma ile ilgili benzeri bilgi ve bilgi
kaynaklarının temin edilmesini güçleştirecek,
Bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Adlî soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin bilgi
veya belgeler
Madde 20- Açıklanması veya zamanından önce
açıklanması hâlinde;
a) Suç işlenmesine yol açacak,
b) Suçların önlenmesi ve soruşturulması ya da suçluların kanunî
yollarla yakalanıp
kovuşturulmasını tehlikeye düşürecek,
c) Yargılama görevinin gereğince yerine getirilmesini engelleyecek,
d) Hakkında dava açılmış bir kişinin adil yargılanma hakkını ihlâl
edecek,
Nitelikteki bilgi veya belgeler, bu Kanun
kapsamı dışındadır.
4.4.1929 tarihli ve 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu,
18.6.1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri
Kanunu, 6.1.1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu ve diğer özel kanun hükümleri saklıdır.
Özel hayatın gizliliği
Madde 21- Kişinin izin verdiği hâller saklı
kalmak üzere, özel hayatın gizliliği kapsamında, açıklanması
hâlinde kişinin sağlık bilgileri ile özel ve aile hayatına,
şeref ve haysiyetine, meslekî ve ekonomik değerlerine
haksız müdahale oluşturacak bilgi veya belgeler, bilgi
edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Kamu yararının gerektirdiği hâllerde, kişisel
bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluşlar tarafından, ilgili
kişiye en az yedi gün önceden haber verilerek yazılı rızası
alınmak koşuluyla açıklanabilir.
Haberleşmenin gizliliği
Madde 22- Haberleşmenin gizliliği esasını ihlâl
edecek bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Ticarî sır
Madde 23- Kanunlarda ticarî sır olarak nitelenen
bilgi veya belgeler ile, kurum ve kuruluşlar tarafından
gerçek veya tüzel kişilerden gizli kalması kaydıyla
sağlanan ticarî ve malî bilgiler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Fikir ve sanat eserleri
Madde 24- Fikir ve sanat eserlerine ilişkin
olarak yapılacak bilgi edinme başvuruları hakkında ilgili
kanun hükümleri uygulanır.
Kurum içi düzenlemeler
Madde 25- Kurum ve kuruluşların, kamuoyunu
ilgilendirmeyen ve sadece kendi personeli ile kurum
içi uygulamalarına ilişkin düzenlemeler hakkındaki bilgi
veya belgeler, bilgi edinme hakkının kapsamı dışındadır.
Ancak, söz konusu düzenlemeden etkilenen kurum çalışanlarının
bilgi edinme hakları saklıdır.
Kurum içi görüş, bilgi notu ve tavsiyeler
Madde 26- Kurum ve kuruluşların faaliyetlerini
yürütmek üzere, elde ettikleri görüş, bilgi notu, teklif
ve tavsiye niteliğindeki bilgi veya belgeler, kurum
ve kuruluş tarafından aksi kararlaştırılmadıkça bilgi
edinme hakkı kapsamındadır. Bilimsel, kültürel, istatistik,
teknik, tıbbî, malî, hukukî ve benzeri uzmanlık alanlarında
yasal olarak görüş verme yükümlülüğü bulunan kişi, birim
ya da kurumların görüşleri, kurum ve kuruluşların alacakları
kararlara esas teşkil etmesi kaydıyla bilgi edinme istemlerine
açıktır.
Tavsiye ve mütalaa talepleri
Madde 27- Tavsiye ve mütalaa talepleri bu Kanun
kapsamı dışındadır.
Gizliliği kaldırılan bilgi veya belgeler
Madde 28- Gizliliği kaldırılmış olan bilgi
veya belgeler, bu Kanunda belirtilen diğer istisnalar
kapsamına girmiyor ise, bilgi edinme başvurularına açık
hâle gelir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Ceza hükümleri
Madde 29- Bu Kanunun uygulanmasında ihmâli,
kusuru veya kastı bulunan memurlar ve diğer kamu görevlileri
hakkında, işledikleri fiillerin genel hükümler çerçevesinde
ceza kovuşturması gerektirmesi hususu saklı kalmak kaydıyla,
tâbi oldukları mevzuatta yer alan disiplin cezaları
uygulanır. Bu Kanunla erişilen bilgi ve belgeler ticarî
amaçla çoğaltılamaz ve kullanılamaz.
Rapor düzenlenmesi
Madde 30- Kurum ve kuruluşlar, bir önceki yıla
ait olmak üzere;
a) Kendilerine yapılan bilgi edinme başvurularının sayısını,
b) Olumlu cevaplanarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan başvuru
sayısını,
c) Reddedilen başvuru sayısı ve bunların dağılımını gösterir istatistik
bilgileri,
d) Gizli ya da sır niteliğindeki bilgiler çıkarılarak ya da bu nitelikteki
bilgiler ayrılarak
bilgi veya belgelere erişim sağlanan başvuru sayısını,
e) Başvurunun reddedilmesi üzerine itiraz edilen başvuru sayısı
ile bunların sonuçlarını gösterir bir rapor hazırlayarak, bu raporları
her yıl Şubat ayının sonuna kadar Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna
gönderirler. Bağlı, ilgili ve ilişkili kamu kurum ve kuruluşları
raporlarını bağlı, ilgili ya da ilişkili oldukları bakanlık vasıtasıyla
iletirler. Kurul, hazırlayacağı genel raporu, söz konusu kurum ve
kuruluşların raporları ile birlikte her yıl Nisan ayının sonuna
kadar Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderir. Bu raporlar takip
eden iki ay içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca kamuoyuna
açıklanır.
Yönetmelik
Madde 31- Bu Kanunun uygulanması ile ilgili
esas ve usullerin belirlenmesine ilişkin yönetmelik,
Kanunun yayımını takip eden altı ay içinde Başbakanlık
tarafından hazırlanarak Bakanlar Kurulunca yürürlüğe
konulur.
Yürürlük
Madde 32- Bu Kanun yayımı tarihinden itibaren
altı ay sonra yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 33- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu
yürütür. |