Demokratik, Laik, Sosyal bir Hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyetinde muhtaç duruma düşen çocuk, genç, yaşlı, özürlü tüm ihtiyaç sahiplerinin sosyal sorunlarının önlenmesi ya da en aza indirilmesi devletin görevlerinin arasındadır. Bu görev 2828 Kanunla Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumuna verilmiştir.

Bir çocuğun en iyi bakılıp korunacağı yer kuşkusuz sağlıklı bir aile ortamıdır. Ancak her çocuk öz aile ortamında büyüme şansına sahip değildir. KORUNMAYA MUHTAÇ ÇOCUKLAR olarak nitelendirilen bu çocuklarımız 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu kanunu çerçevesinde ilgili mahkeme tarafından haklarında korunma kararı alınan beden, ruh, ahlak gelişimleri tehlikede olup;

KORUNMAYA MUHTAÇ ÇOCUKLARIN TESPİTİ

Korunmaya muhtaç çocuğun tespiti ile yükümlü olan Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü adına illerde Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü tarafından gerekli işlemler yerine getirilmektedir. Korunmaya Muhtaç Çocukların  tespiti ve korunma altına alınması  ilgili yönetmelik hükümlerine göre yapılmakta olup yönetmeliğe göre ; Mahalli Mülki Amirler, Sağlık Kurum ve Kuruluşları, Köy Muhtarları, Genel Kolluk Kuvvetleri ve Belediye Zabıta Memurları korunmaya Muhtaç Çocukların duyurulmasında görevlidir. Ayrıca İl Müdürlüklerimiz  Korunmaya Muhtaç Çocuklar hakkında basın ve yayın organlarında çıkan haberleri ihbar kabul ederek bunları araştırmakla yükümlüdür.

KORUNMA KARARI

İl Sosyal Hizmetler Müdürlüklerinde görevli Sosyal Çalışmacı, bulunmadığı zamanlarda ise İl Müdürlüğünceilgili mevzuat hükümlerince görevlendirilecek meslek elemanları tarafından çocuk ve ailesi hakkında ayrıntılı inceleme yapılır ve SOSYAL İNCELEME RAPORU hazırlanarak muhtaçlık tespiti yapılır ve diğer gerekli belgeler ile birlikte oluşturulan dosya korunma kararı alınmak üzere görevli ve yetkili Mahkemeye gönderilir. Çocuğun durumu acilen korunma altına alınmayı gerektiriyor ise 'Acil Valilik Oluru' alınarak çocuk korunma altına alınır ve korunma kararının alınması ile ilgili işlemlere başlanarak en geç bir ay içinde ilgili Mahkemeye başvurulur.
Korunmaya Muhtaç Çocuğun  korunma altına alınmasını gerektiren şartların ortadan kalkması halinde ise hazırlanacak Sosyal İnceleme Raporu dikkate alınarak İl Müdürlüğünün teklifi  ile çocuğun korunma kararı ilgili Mahkemece kaldırılır.
Mevcut yasalarımızı ve imzalamış olduğumuz uluslararası anlaşmaları dayanak alan Genel Müdürlüğümüzün  politikası öncelikle çocukların aile ortamında yaşamasını sağlayıcı tedbirler almaktır. 2828 Sayılı Yasa ve 5395 Sayılı Çocuk Koruma Kanununun "bakım tedbirine" ilişkin hükümleri doğrultusunda çocuklar ilk etapta alternatif hizmet modelleri için ( ayni nakdi yardım, koruyucu aile, evlat edinme ) değerlendirilmekte, kurum bakımı ise son çözüm olarak düşünülmekte çocuklar  yaş ve cinsiyet durumlarına uygun kuruluşlara yerleştirilmektedir.

ÇOCUK YUVALARI

0-12 yaş arası korunmaya muhtaç çocukların, bedensel, eğitsel, psiko-sosyal gelişimlerini, sağlıklı bir kişilik ve iyi alışkanlıklar kazanmalarını sağlamakla görevli ve yükümlü yatılı sosyal hizmet kuruluşlarıdır. Gerekli  durumlarda 12 yaşını bitirmiş korunmaya muhtaç kız çocukları da yuvalarda bakılabilmektedir.

YILLAR İTİBARİYLE ÇOCUK YUVASI VE BAKILAN ÇOCUK SAYILARI

FİZİKİ KOŞULLAR

Korunmaya Muhtaç Çocuklarımız için sıcak ev ortamı yaratma çalışmaları sürdürülmekte, olanaklar ölçüsünde kışla tipi kuruluşlar yerine küçük kapasiteli çocuk yuvaları veya küçük küçük grup evlerinden çocuk kompleksleri oluşturularak çocuklarımızın bu ortamlarda bakılmaları sağlanmakta ayrıca, yüksek kapasiteli kuruluşlarımızın kapasiteleri düşürülmektedir.

Çocuk Yuvalarımızda; çocuklarımızın dinlenebilecekleri, televizyon seyredip ders çalışabilecekleri çok amaçlı bölümler oluşturulmakta; düzenlemeler yapılırken  yuvaların çocukların evi olduğu gerçeğinden haraket ederek; rahat, donanımlı, yaş durumlarına uygun tefriş edilmiş mekanlar oluşturulmaktadır.

Çocuklarımızın banyolarında, rahatça soyunup giyinebilecekleri mekanlar sağlanmakta, her çocuğun kendisine ait bir havlu ve bornozu olmasına dikkat edilmektedir. Yatak odaları 4-6 kişilik olarak tasarlanmakta odalarda ahşap yataklar, elbise dolapları, ayna, resimler asılarak sıcak ve samimi bir ortam sağlanmasına çalışılmaktadır.

Bahçe düzenlemesi yapılırken olanaklar ölçüsünde oyun bahçeleri, yeşil alanlar, kum havuzları, basket veya futbol sahaları düzenlenmektedir. Özellikle kış aylarının yoğun geçtiği illerde  çocuklarımızın bina içinde oyun oynayabilecekleri veya boş zamanlarını değerlendirebilecekleri kış bahçeleri oluşturulmaktadır.

Kız çocuklarımızın uygulama yaparak yemek yapmayı öğrenebilecekleri uygulama mutfakları düzenlenmektedir.

Çocuk Yuvalarında 6 yaşını tamamlayan ve ilköğretim çağına gelen çocuklar ilköğretime başlamaktadır. Yuvalarımıza yakın yerlerdeki okullara kayıtları yapılmakta, grup sorumluları çocukların okuldaki öğretmenleri ile periyodik olarak görüşmekte, etütlerde derslerinde yardımcı olmaktadırlar. Amaç çocuklarımızın eğitim sürecinde desteklenmeleri ve okullarını en iyi şekilde bitirerek bir meslek sahibi olmalarıdır. Yürütülen  mesleki çalışmalar sonucunda çocuklarımızın okul başarıları her geçen gün yükselmektedir.

Ayrıca korunmaya muhtaç olup çocuk yuvalarında bakılmakta olan görme, işitme, konuşma özürlü, ortopedik  ve diğer bedensel ve zihinsel, ruhsal özürlü olmaları sebebiyle özel eğitime ihtiyaç gösteren çocuklar Milli Eğitim Bakanlığına ait okullarda  eğitilmektedir.

ÇOCUK YUVALARINDA YAPILAN SOSYAL-KÜLTÜREL ETKİNLİKLER

Çocuklarımızın okul başarılarının yükseltilmesi, olumlu sosyal ilişkiler kurmaları, hayata hazırlanmaları için kuruluşlarımızda kültürel, sanatsal, sportif, sosyal etkinlikler  yapılmakta, yaz tatillerini iyi bir şekilde değerlendirmeleri için  anne ve babasının yanına çeşitli nedenlerle gönderilemeyen çocuklarımız için kamp programları düzenlenmektedir.

KORUNMAYA MUHTAÇ ÇOCUKLARA YÖNELİK YÜRÜTÜLEN PROJE, PROGRAM VE ÇALIŞMALAR:

1- AİLE YANINDA DESTEK PROJESİ

Kuruluş bakımının olumsuzlukları düşünülerek Çocukların aileleri yanında bakımı ve desteklenmesi amacıyla Eve Dönüş ve Aile Yanında Destek Projesi başlatılmıştır. Bu projenin başlatıldığı 2005 yılı Nisan ayından 2006 yılı sonuna kadar Kuruluşlarımızda bakılmakta olan çocuklardan 3326'sının ayni nakdi yardımla eve dönüşü sağlanmıştır.
Ayni Nakdi yardım miktarı % 100 arttırılmıştır.

2-SEVGİ EVLERİ PROJESİ

Sevgi evleri projesi Genel müdürlüğümüz Çocuk Hizmetleri Dairesi Başkanlığınca 2004 yılında projelendirilmiştir. Çocuğun sağlıklı gelişimi ancak sağlıklı bir aile yanında mümkün olabileceği ilkesinden hareketle Genel Müdürlüğümüzce korunmaya muhtaç çocukların öncelikle Koruyucu Aile, Evlat Edindirme, Ayni Nakdi Yardım hizmetinden yararlandırılması ilkesi benimsenmiştir.  Fakat alınabilecek  bu tedbirlerin çözüm üretmemesi  durumunda en son çare olarak kuruluş bakımı hizmeti tercih edilmektedir. Kuruluş bakımı Ülkemizde çok sayıda çocuğun bir çatı altında toplandığı toplu bakım modelidir. Her ne kadar kuruluşlar ev ortamına yakın tefriş edilmeye başlanmış ise de yeterli olamamaktadır. Son dönemde Genel Müdürlüğümüzce yeni model arayışına gidilerek farklı hizmet modellerinin devreye sokulması ve bu yönde yeni kuruluşlar açılmasına yönelik planlamalar yapılmaktadır. Bu planlamalar arasında çok önemli bir yere sahip olan Sevgi Evleri Projesi ile kuruluş bakımı yerine daha küçük birimlerde, aile ortamına benzer yapılar ve ilişki sistemi içerisinde çocukların yetiştirilebileceği küçük müstakil binalardan oluşturulan site içersinde  bakımının sağlanmasıdır.

3-ÇOCUK EVLERİ :

Hızla gelişen ve Avrupa Birliği'ne katılarak toplum refahının yükseltilmesini hedefleyen Ülkemizin bu amaçları doğrultusunda SHÇEK olarak kendi hizmet politikamızı yeniden gözden geçirmek gerekliliği doğmuştur. Bu nedenle korunmaya muhtaç çocuklar alanında halen hizmet verdiğimiz toplu yaşanılan kuruluşlar yerine çocuk evi adı altında en çok 6-8 çocuğun barınıp yaşamlarını sürdürebileceği, temel gereksinimlerinin karşılanabileceği, toplu yaşamın getirdiği olumsuzlukları yaşamadan çocukların kendine güvenli, geleceğe güvenle bakabilen, kendisini buna azami düzeyde hazırlayan ve gelecek kaygısını en aza indirgemiş, arkadaşlık, komşuluk ve mahalle gibi kavramları doyasıya yaşayarak öğrenebilecek, toplumla iç içe ve toplumun gerçeklerini bilerek ayakları üstüne basabilen bir gençlik yetiştirmek amacıyla yeni bir bakım modeli yaygınlaştırılmaya başlanmıştır.

4-EĞİTİMDE İŞBİRLİĞİ PROTOKOLÜ:

Başbakanlık Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü ile Millî Eğitim Bakanlığı Kız Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü arasında 09.02.2006 tarihinde  "Eğitimde İş Birliği Protokolü" imzalanmıştır.Bu protokolle ;Sosyal Hizmetler Çocuk Esirgeme Kurumu'na bağlı olarak faaliyetlerini sürdüren 0-12 yaş çocuk yuvalarında, çocukların temel gereksinimlerini karşılamaya yönelik olarak bakıcı anneler ve diğer görevlilerce verilen hizmetlerin kalitesinin artırılması ve kız meslek liselerinin çocuk gelişimi ve eğitimi alanından mezun olan öğrencilerin istihdam edilmesine yardımcı olmak amaçlanmıştır. Ayrıca bu kuruluşların mutfaklarında kız meslek lisesi ağırlama ve gıda teknolojisi alanı mezunlarının istihdamına mümkün olduğunca öncelik tanınmaktadır.
Ayrıca 0-6  Ve 7-12 Yaş Çocuk Yuvalarındaki Bakım Ve Temizlik Elemanında Yapılan Yeni Düzenleme  ile Çocuk Yuvalarında istihdam edilen "Bakım ve Temizlik" elemanlarında nicelik ve nitelik açısından iyileştirme çalışmaları yapılmış olup; kuruluşlarımızda kalmakta olan her 20 - 25 çocuğa bir bakım elemanı düşmekte iken özellikle 0-6 yaş çocuk yuvalarımızda günün her saatinde,  6-8 çocuğa Kız meslek Liselerinin Çocuk Gelişimi ve Eğitimi bölümünden mezun veya bu alanda sertifikalı  eğitim almış bir bakım elemanının görev yapması sağlanmıştır. (Bu çalışmayla  0-6 yaş çocuğumuzun bulunduğu 35 kuruluşta çalışan bakım ve temizlik elemanı sayısı 433 iken bu sayıya 462 bakım ve temizlik elemanı takviyesi daha yapılmıştır. 7-12 yaş çocuk yuvalarına da her 10 çocuğa bir bakım elemanı düşecek şekilde bir planlama yapılmış olup bütçe imkanları ölçüsünde uygulamaya geçilmesi planlanmaktadır..)

5-BENİM AİLEM (0-6) ve (7-19) YAŞ ANA BABA EĞİTİM PROGRAMI :

T.C. Hükümeti ile UNİCEF Türkiye Temsilciliği arasında imzalanan 2006-2010 işbirliği Programı kapsamında ve MEB Koordinatörlüğünde öncelikle Kurumumuza bağlı Toplum Merkezleri ve Aile Danışma Merkezlerinde uygulanan ve görülen yararları nedeniyle Çocuk Yuvalarında uygulanasına karar verilen iki paket program vardır. Bunlar :

A. 0-6 yaş aralığındaki çocuklara hizmet veren personelin eğitilmesini amaçlayan Benim Ailem Programı,
B. Çocuk Yuvalarında ve ÇOGEM'lerde 7-19 yaş aralığında olan çocuklara hizmet veren personelin eğitilmesini amaçlayan 7-19 Yaş Ana Baba Eğitim Programıdır.

A. 0-6 YAŞ BENİM AİLEM

0-6 yaş aralığındaki çocuklara hizmet veren personelin eğitilmesini aaçlayan 0-6 Yaş Benim Ailem Programı : Program kapsamında 30 çocuk yuvasında görev yapan meslek elemanları eğitilmiştir. Eğitimle çocuklara birebir çalışan (öncelikle bakıcı anne veya bakım elemanlarının süreç içinde tüm personelin) dah asağlıklı ve mutlu çocuklar yetiştirilmesi için eğitimlerinin sağlanması amaçlanmaktadır.
2006 yılında başlayan; haftada 1 olmak üzere 18 oturum süren program kapsamında bu güne kadar 541 personel eğitilmiştir. Programın ülke genelinde yaygınlaştırılmasına ilişkin çalışmalar sürdürülmektedir.

B. 7-19 YAŞ ANA BABA EĞİTİMİ PROGRAMI

2007 yılında başlayan program kapsamında 38 Çocuk Yuvası ve 9 gündüzlü ÇOGEM olmak üzere toplam 47 meslek elamanı eğitilmiştir. Eğitilen meslek elemanları kuruluşlarına döndüklerinde öncelikle bakım ve temizlik olmak üzere toplam 545 kişiyi eğitmişlerdir. Haftada 1 olmak üzere 8 oturumdan oluşan programın ülke genelinde yaygınlaştırılmasına ilişkin çalışmalar devam etmektedir. Öte yandan; her iki paket programın MEB'de olduğu gibi Kurumumuzda da kurumsallaşası yönünde çalışmalar sürdürülmektedir. Bu amaçla yeni eğitimciler, gözlemciler ve eğitimci eğiticilerinin yetiştirlmesine yönelik UNİCEF ve MEB işbirliği çalışmaları gerçekleştirilmektedir.

6- SEVGİ   ZİNCİRİ    PROJESİ

Genel Müdürlüğümüzce, Çocuk Yuvalarında bakılan 0-6 yaş grubu  Korunmaya Muhtaç Çocuklarımızın gün içinde Özel ve Resmi  Kreş ve Gündüz Bakımevlerine gönderilerek farklı bir ortamda eğitim, bakım ve beslenmelerinin  sağlanması, çocukların fiziksel, duygusal  ve sosyal gelişimlerine yardımcı olunması ve onlara temel değer ve  alışkanlıkların kazandırılmasının sağlanması amacıyla, özel, resmi  kreş ve gündüz bakımevleri ile çocuk yuvaları arasında "sevgi zinciri" oluşturulmasına  yönelik 1997 yılında  "Sevgi Zinciri Projesi" hazırlanmıştır.